تصور کنید یک تیم از متخصصان هوش مصنوعی را در اختیار دارید که می‌توانند به طور شبانه‌روزی و بدون خستگی، ایده‌های جدید را بررسی کنند، فرضیه‌ها را آزمایش کنند و به شما در حل پیچیده‌ترین مسائل علمی کمک کنند. آیا این یک رویا است یا آینده‌ی علم؟

در این اپیزود از پادکست نکسوس، داستان آزمایش‌های هیجان‌انگیزی را می‌شنوید که در آن‌ها، دانشمندان واقعی با استفاده از سیستم‌های هوش مصنوعی مانند Virtual Lab و AI co-scientist گوگل، به دنبال درمان‌هایی برای بیماری‌هایی مانند آلزایمر و فیبروز کبدی گشته‌اند. خواهیم دید که این همکاری چگونه می‌تواند به تسریع تحقیقات، کشف ایده‌های نوآورانه و حتی متحول کردن شیوه‌ی انجام آزمایش‌ها منجر شود.

اما آیا این بدان معناست که هوش مصنوعی به زودی جایگزین دانشمندان انسانی خواهد شد؟ آیا ایده‌های تولید شده توسط این سیستم‌ها واقعاً «نو» هستند؟ و آیا استفاده از این ابزارها می‌تواند به یادگیری و تفکر انتقادی محققان جوان آسیب بزند؟

با ما همراه باشید تا به این پرسش‌ها پاسخ دهیم و نگاهی عمیق‌تر به مزایا، چالش‌ها و آینده‌ی همکاری انسان و هوش مصنوعی در دنیای علم بیندازیم. این اپیزود برای تمام علاقه‌مندان به علم، فناوری و آینده‌پژوهی جذاب خواهد بود.

توضیح کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• پاتولوژیست (Pathologist): متخصص آسیب‌شناسی، پزشکی که بیماری‌ها را از طریق بررسی بافت‌ها و مایعات بدن تشخیص می‌دهد.
• نوروساینتیست (Neuroscientist): متخصص علوم اعصاب، دانشمندی که مغز و سیستم عصبی را مطالعه می‌کند.
• نورو فارماکولوژیست (Neuropharmacologist): متخصص عصب‌داروشناسی، دانشمندی که اثر داروها بر سیستم عصبی را مطالعه می‌کند.
• مدیسینال شیمیست (Medicinal chemist): متخصص شیمی دارویی، شیمی‌دانی که در طراحی و توسعه داروها تخصص دارد.
• آلزایمر (Alzheimer's disease): یک بیماری پیشرونده عصبی که باعث زوال عقل و اختلال در حافظه، تفکر و رفتار می‌شود.
• فرضیه (Hypothesis): یک توضیح پیشنهادی برای یک پدیده که می‌تواند آزمایش شود.
• پرینسیپال اینوستیگیتور (Principal Investigator): محقق اصلی، فردی که مسئول یک پروژه تحقیقاتی است.
• گرنت اپلیکیشن (Grant application): درخواست بودجه برای یک پروژه تحقیقاتی.
• مدل زبانی بزرگ (Large Language Model): یک مدل هوش مصنوعی که با استفاده از حجم عظیمی از داده‌های متنی آموزش داده شده و می‌تواند متن تولید کند، ترجمه کند و به سوالات پاسخ دهد.
• بیومدیسین (Biomedicine): شاخه‌ای از پزشکی که اصول زیست‌شناسی را در عمل بالینی به کار می‌گیرد.
• مایوفیبروبلاست (Myofibroblast): نوعی سلول که در ترمیم زخم و فیبروز نقش دارد.
• فیبروز (Fibrosis): فرآیندی که طی آن بافت اسکار بیش از حد در یک اندام یا بافت تشکیل می‌شود، مانند فیبروز کبدی (Liver Fibrosis) که در متن به آن اشاره شده.
• اپی ژنومیک (Epigenomic): تغییراتی در ژن‌ها که بر بیان آن‌ها تأثیر می‌گذارد بدون اینکه توالی DNA تغییر کند.
• ارگانوئید (Organoid): یک ساختار سه‌بعدی کوچک شبیه اندام که در آزمایشگاه از سلول‌های بنیادی رشد داده می‌شود.
• نانوبادی (Nanobody): قطعه‌ای کوچک از آنتی‌بادی که می‌تواند به پروتئین‌های خاصی متصل شود.
• سارس-کوو-۲ (SARS-CoV-2): ویروسی که باعث بیماری COVID-19 می‌شود.
• اینترفرون نوع یک (Type 1 interferon): گروهی از پروتئین‌ها که نقش مهمی در سیستم ایمنی بدن دارند.
• متا-ریویو (Meta-review): یک بررسی که نتایج چندین مطالعه را با هم ترکیب می‌کند.
• هالوسیناسیون (Hallucination): در زمینه هوش مصنوعی، تولید اطلاعات نادرست یا بی‌ربط توسط یک مدل.
• RNA-seq (scRNA-Seq analysis): یک تکنیک ژنومیک است که برای اندازه گیری میزان بیان ژن ها در یک نمونه استفاده می شود.
• ژنوم (Genome): کل مجموعه مواد ژنتیکی در یک ارگانیسم.
• باکتریوفاژ (Bacteriophages): ویروس‌هایی که باکتری‌ها را آلوده می‌کنند.

منبع خبر:

What’s it like to work with an AI team of virtual scientists? Nature 643, 22-25 (2025)

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. Gottweis, J. et al. Preprint at arXiv https://doi.org/10.48550/arXiv.2502.18864 (2025).
2. Swanson, K., Wu, W., Bulaong, N. L., Pak, J. E. & Zou, J. Preprint at bioRxiv https://doi.org/10.1101/2024.11.11.623004 (2024).
3. Su, H. et al. Preprint at arXiv https://doi.org/10.48550/arXiv.2410.09403 (2024).
4. Saeedi, D., Buckner, D., Aponte, J. C. & Aghazadeh, A. Preprint at arXiv https://doi.org/10.48550/arXiv.2503.23170 (2025).
5. Yuksekgonul, M. et al. Nature 639, 609–616 (2025).
6. Guan, Y. et al. Preprint at bioRxiv https://doi.org/10.1101/2025.04.29.651320 (2025).
7. Bu, A. et al. Adv. Healthcare Mater. 14, 2403712 (2025).
8. Penadés, J. R. et al. Preprint at bioRxiv https://doi.org/10.1101/2025.02.19.639094 (2025).

منبع تصویر روی کاور:

Credit: The Project Twins

عنوان‌های جذاب پیشنهادی برای اپیزود:

* دانشمندان مجازی: هوش مصنوعی چگونه دنیای علم را متحول می‌کند؟

* همکاری انسان و ماشین: آیا هوش مصنوعی می‌تواند درمان آلزایمر را پیدا کند؟

* آینده‌ی تحقیقات علمی: آیا تیم‌های هوش مصنوعی جایگزین دانشمندان انسانی می‌شوند؟

* آیا هوش مصنوعی می‌تواند ایده‌های جدید علمی خلق کند؟

* وقتی ربات‌ها به کمک دانشمندان می‌آیند: بررسی سیستم‌های هوش مصنوعی در آزمایشگاه‌ها

عنوان‌های کوتاه و جذاب برای روی کاور:

* دانشمندان هوش مصنوعی در خدمت علم!

* همکاری انسان و ماشین برای کشف درمان‌های جدید

* آینده‌ی علم اینجاست: تیم‌های تحقیقاتی هوش مصنوعی

* هوش مصنوعی: همکار یا رقیب دانشمندان؟

* وقتی ربات‌ها ایده‌های علمی تولید می‌کنند!

این مطالعه که توسط شرکت Sana Biotechnology انجام شده است، امیدها را برای یک درمان پایدار برای این بیماری خودایمنی که میلیون‌ها نفر را به زندگی با نظارت دقیق و وابستگی به انسولین تزریقی محکوم کرده است، افزایش می‌دهد.

در این اپیزود، با جزئیات بیشتری به این موارد می‌پردازیم:

• چگونگی عملکرد ویرایش ژنی CRISPR برای پنهان کردن سلول‌ها از سیستم ایمنی
• نتایج اولیه این آزمایش بالینی و چالش‌های پیش رو
• مقایسه این روش با سایر روش‌های درمانی موجود و در حال توسعه برای دیابت نوع یک
• چشم‌انداز آینده درمان دیابت نوع یک و احتمال دستیابی به یک درمان قطعی

اگر شما هم به علم، فناوری‌های نوین و یافتن راه‌حل‌هایی برای چالش‌های پزشکی علاقه‌مند هستید، این اپیزود را از دست ندهید. با ما همراه باشید تا در این سفر علمی هیجان‌انگیز، به کشف آخرین دستاوردها در زمینه درمان دیابت نوع یک بپردازیم.

کلمات تخصصی بکار رفته در این اپیزود:

• CRISPR: یک تکنولوژی ویرایش ژن است که به دانشمندان اجازه می‌دهد تا DNA را در سلول‌ها به دقت ویرایش کنند.
• پانکراس (لوزالمعده): عضوی در بدن که هورمون‌هایی مانند انسولین را تولید می‌کند.
• سلول‌های جزایر لانگرهانس (Islet cells): دسته‌ای از سلول‌ها در پانکراس که انسولین تولید می‌کنند.
• دیابت نوع یک: یک بیماری خودایمنی که در آن سیستم ایمنی بدن به سلول‌های تولیدکننده انسولین در پانکراس حمله می‌کند.
• خودایمنی (Autoimmune): نوعی بیماری که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت‌ها و سلول‌های خودی حمله می‌کند.
• ژن (Gene): واحد ارثی اطلاعات ژنتیکی که دستورالعمل ساخت پروتئین‌ها را در سلول‌ها تعیین می‌کند.
• سلول‌های بنیادی (Stem cells): سلول‌هایی با توانایی تبدیل شدن به انواع مختلف سلول‌های بدن.
• سیستم ایمنی: مجموعه‌ای از سلول‌ها و اندام‌ها که بدن را در برابر عوامل بیماری‌زا محافظت می‌کند.
• سلول‌های T: نوعی از سلول‌های سیستم ایمنی که نقش مهمی در شناسایی و از بین بردن سلول‌های آلوده یا سرطانی دارند.
• سلول‌های کشنده طبیعی (Natural killer cells): نوع دیگری از سلول‌های سیستم ایمنی که سلول‌های آلوده یا سرطانی را از بین می‌برند.
• ایمونولوژی (Immunology): شاخه‌ای از علوم زیستی که به مطالعه سیستم ایمنی می‌پردازد.

منبع خبر:

Hope for diabetes: CRISPR-edited cells pump out insulin in a person – and evade immune detection

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. N. Engl. J. Med. 393, 887–894 (2025)
2. N. Engl. J. Med. 393, 858–868 (2025)
3. Cell 187, 6152–6164 (2024)01370-0)
4. N. Engl. J. Med. 393, 917–921 (2025)
5. Stem Cell Rep. 19, 299–313 (2024)00473-5)
6. Front. Genome Ed. 6, 1403395 (2024)
7. Blood Adv. 9, 254–264 (2025)

تصویر روی کاور:

جزایر پانکراس (رنگ آمیزی مصنوعی شده) دیگر انسولین کافی در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 ترشح نمی‌کنند.

منبع تصویر:

Credit: BSIP SA/Science Photo Library

با ما همراه باشید تا:

• با انواع مختلف روزه‌داری متناوب، از جمله TRE، ADF و رژیم 5:2 آشنا شوید.
• از دیدگاه‌های مختلف محققان برجسته در این زمینه، از جمله مارک متسون و کورتنی پیترسون، آگاه شوید.
• در مورد فواید و خطرات احتمالی روزه‌داری متناوب برای سلامتی بیشتر بدانید.
• پاسخ این سوالات را پیدا کنید: آیا روزه‌داری متناوب واقعاً فراتر از کاهش وزن، فوایدی دارد؟ و آیا این روش برای همه مناسب است؟

اپیزود ۳۴ پادکست نکسوس، برای هر کسی که به دنبال بهبود سلامتی خود از طریق تغذیه است، یا صرفاً می‌خواهد بداند داستان پشت این رژیم غذایی محبوب چیست، شنیدنی است!

کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• روزه‌داری متناوب (Intermittent Fasting): یک الگوی غذا خوردن که بین دوره‌های غذا خوردن و دوره‌های روزه‌داری (عدم مصرف غذا یا مصرف بسیار کم کالری) در نوسان است.
• TRE (Time-Restricted Eating): نوعی روزه‌داری متناوب که در آن فرد فقط در یک بازه زمانی مشخص در طول روز غذا می‌خورد (مثلاً 8 ساعت) و بقیه ساعات روز را روزه می‌گیرد.
• ADF (Alternate-Day Fasting): نوعی روزه‌داری متناوب که در آن فرد یک روز غذا می‌خورد و روز بعد را روزه می‌گیرد (یا بسیار کم کالری مصرف می‌کند).
• رژیم 5:2: نوعی روزه‌داری متناوب که در آن فرد 5 روز در هفته به طور معمول غذا می‌خورد و 2 روز دیگر را روزه می‌گیرد (یا بسیار کم کالری مصرف می‌کند).
• کتون بادی‌ها (Ketone Bodies): مولکول‌هایی که در بدن تولید می‌شوند زمانی که گلوکز کافی برای تامین انرژی وجود ندارد. بدن از چربی‌ها برای تولید انرژی استفاده می‌کند و کتون بادی‌ها محصول جانبی این فرایند هستند.
• متابولیک سوییچینگ (Metabolic Switching): تغییر سوخت مصرفی بدن از گلوکز به کتون‌ها در طول روزه‌داری.
• نوروژنراتیو (Neurodegenerative): بیماری‌های پیشرونده‌ای که باعث تخریب سلول‌های عصبی در مغز و سیستم عصبی می‌شوند (مانند آلزایمر و پارکینسون).
• انسولین (Insulin): هورمونی که توسط پانکراس تولید می‌شود و به سلول‌ها کمک می‌کند تا گلوکز را از خون جذب کنند.
• مقاومت به انسولین (Insulin Resistance): وضعیتی که در آن سلول‌های بدن به درستی به انسولین پاسخ نمی‌دهند و در نتیجه گلوکز در خون تجمع می‌یابد.
• استرس اکسیداتیو (Oxidative Stress): عدم تعادل بین تولید رادیکال‌های آزاد و توانایی بدن برای خنثی کردن آن‌ها، که می‌تواند به سلول‌ها آسیب برساند.
• ریتم شبانه‌روزی (Circadian Rhythm): یک چرخه 24 ساعته که فرایندهای فیزیولوژیکی بدن را تنظیم می‌کند، از جمله خواب، بیداری، و متابولیسم.
• ژنوم (Genome): کل ماده ژنتیکی یک موجود زنده، شامل DNA آن.
• بی‌هیدروکسی‌بوتیرات (β-hydroxybutyrate): یکی از کتون بادی‌هایی که در طول روزه‌داری تولید می‌شود و می‌تواند اثرات محافظتی بر روی سلول‌های عصبی داشته باشد.

منبع خبر:

Fasting for weight loss is all the rage: what are the health benefits? Nature 639, 855-857 (2025)

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. International Food Information Council. 2023 Food and Health Survey (IFIC, 2023).
2. Jamshed, H. et al. Early Time-Restricted Feeding Improves 24-Hour Glucose Levels and Affects Markers of the Circadian Clock, Appetite, and Sleep in Humans JAMA Intern. Med. 182, 953–962 (2022).
3. Varady, K. A., Cienfuegos, S., Ezpeleta, M. & Gabel, K. Effect of alternate day fasting on weight loss, muscle mass, and disease risk: a narrative review Nature Rev. Endocrinol. 18, 309–321 (2022).
4. Harvie, M. N. et al. The effects of intermittent or continuous energy restriction on weight loss and metabolic disease risk markers: a randomised trial in overweight women Int. J. Obes. 35, 714–727 (2011).
5. Sutton, E. F. et al. Early Time-Restricted Feeding Improves Insulin Sensitivity, Blood Pressure, and Oxidative Stress Even without Weight Loss in Men with Prediabetes30253-5) Cell Metab. 27, 1212–1221 (2018).
6. Maruthur, N. M. et al. Effect of Time-Restricted Eating on Weight Loss in Adults With Prediabetes or Type 2 Diabetes: A Randomized Clinical Trial Ann. Intern. Med. 177, 549–558 (2024).
7. Bruce-Keller, A. J., Umberger, G., McFall, R. & Mattson, M. P. Food restriction reduces brain damage and improves behavioral outcome following excitotoxic and metabolic insults Ann. Neurol. 45, 8–15 (1999).
8. de Cabo, R. & Mattson, M. P. Effects of Intermittent Fasting on Health, Aging, and Disease N. Engl. J. Med. 381, 2541–2551 (2019).
9. Vollmers, C. et al. Systems-level analysis of hepatic circadian gene expression Proc. Natl Acad. Sci. USA 106, 21453–21458 (2009).
10. Hatori, M. et al. Time-Restricted Feeding without Reducing Caloric Intake Prevents Metabolic Diseases in Mice Fed a High-Fat Diet00189-1) Cell Metab. 15, 848–860 (2012).
11. Acosta-Rodríguez, V. et al. Sexually dimorphic effects of timed feeding on healthspan and lifespan in mice Science 376, 1192–1202 (2022).
12. Peterson, C. M. in Intermittent and Periodic Fasting, Aging and Disease (eds Varady, K., Manoogian, E. N. & Longo, V. D.) 87–118 (Springer, 2024).
13. Mihaylova, M. M. et al. Fasting Activates Fatty Acid Oxidation to Enhance ER Thermogenesis in Brown Adipose Tissue30154-9) Cell Stem Cell 22, 769–778 (2018).
14. Imada, S. et al. Intermittent fasting promotes mammary tumourigenesis by reprogramming adipose niche Nature 633, 895–904 (2024).

منبع تصویر:

Credit: Karol Banach

در این اپیزود، به سراغ بررسی این تحول شگفت‌انگیز رفته‌ایم. پژوهشگران دریافته‌اند که کلیدهای این تغییر بزرگ، شاید در دل پنج موجود تک‌سلولی ساده نهفته باشد. این موجودات که از خویشاوندان دورِ جانوران محسوب می‌شوند، رفتارهای جالبی از خود نشان می‌دهند که می‌تواند پرده از رازهای چندسلولی شدن بردارد.

در این سفر علمی، با گونه‌هایی مانند سالپینگوکا روزتا، کپساسپورا اووسارزاکی و کوآنوکا فلکسا آشنا می‌شویم و می‌بینیم که چگونه این موجودات با استفاده از سازوکارهای مختلف، گاهی اوقات به صورت کلونی و گروهی زندگی می‌کنند. جالب اینجاست که بسیاری از ژن‌ها و پروتئین‌هایی که در چندسلولی شدن جانوران نقش دارند، در این موجودات تک‌سلولی نیز یافت می‌شوند.

آیا این بدان معناست که ابزار مولکولی لازم برای چندسلولی شدن، خیلی پیش از پیدایش اولین جانوران وجود داشته است؟ آیا زندگی گروهی و تشکیل کلونی، اولین گام در راه تکامل به سوی چندسلولی شدن بوده است؟

برای یافتن پاسخ این سوالات و کشف داستان جذاب تکامل حیات، با ما در این اپیزود همراه شوید.

کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• تک‌سلولی (Unicellular): موجودی که تنها از یک سلول تشکیل شده باشد، مانند باکتری‌ها و آغازیان.
• چندسلولی (Multicellular): موجودی که از تعداد زیادی سلول تشکیل شده باشد که با هم کار می‌کنند، مانند گیاهان و جانوران.
• ژن (Gene): واحد وراثتی که حاوی دستورالعمل‌هایی برای ساخت پروتئین‌ها و تعیین ویژگی‌های یک موجود زنده است.
• پروتئین (Protein): مولکول‌های پیچیده‌ای که وظایف مختلفی در سلول‌ها و بدن موجودات زنده بر عهده دارند.
• یوکاریوت (Eukaryote): به گروهی از موجودات زنده گفته می‌شود که سلول‌هایشان دارای هسته و اندامک‌های غشایی هستند. جانوران، گیاهان، قارچ‌ها و آغازیان همگی یوکاریوت هستند.
• پروکاریوت (Prokaryote): به گروهی از موجودات زنده گفته می‌شود که سلول‌هایشان هسته و اندامک‌های غشایی ندارند. باکتری‌ها و آرکئاباکتری‌ها پروکاریوت هستند.
• فیلوپودیا (Filopodia): زائده‌های نازک و انگشت‌مانندی که از سطح سلول بیرون می‌زنند و در حرکت و چسبیدن سلول به سطوح نقش دارند.
• میکروویلی (Microvilli): برآمدگی‌های کوچک و انگشت‌مانندی که روی سطح سلول‌های خاصی وجود دارند و سطح جذب سلول را افزایش می‌دهند.
• فلاژلوم (Flagellum): زائده‌ای بلند و تاژک‌مانند که به سلول کمک می‌کند حرکت کند.

منبع خبر:

How did life get multicellular? Five simple organisms could have the answer, Nature 644, 856-859 (2025)

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. Ł. Lamża, Biol. Rev. 98, 2188–2209 (2023).
2. T. Brunet & N. King, Dev. Cell 43, 124–140 (2017).
3. N. King, C. T. Hittinger & S. B. Carroll, Science 301, 361–363 (2003).
4. I. Ruiz-Trillo, A. J. Roger, G. Burger, M. W. Gray & B. F. Lang, Mol. Biol. Evol. 25, 664–672 (2008).
5. S. R. Fairclough et al. Genome Biol. 14, R15 (2013).
6. D. S. Booth, H. Szmidt-Middleton & N. King, Mol. Biol. Cell 29, 3026–3038 (2018).
7. D. S. Booth & N. King, eLife 9, e56193 (2020).
8. H. Suga et al. Nature Commun. 4, 2325 (2013).
9. G. Bercedo-Saborido, D. Stepanova, I. Ruiz-Trillo, T. Alarcón & K. Kin, Preprint at bioRxiv https://doi.org/10.1101/2025.05.14.653760 (2025).
10. T. Brunet et al. Science 366, 326–334 (2019).
11. N. Ros-Rocher et al. Preprint at bioRxiv https://doi.org/10.1101/2024.03.25.586565 (2024).
12. J.-P. Jøstensen, S. Sperstad, S. Johansen & B. Landfald, Eur. J. Protistol. 38, 93–104 (2002).
13. O. Dudin et al. eLife 8, e49801 (2019).
14. M. Olivetta, C. Bhickta, N. Chiaruttini, J. Burns & O. Dudin, Nature 635, 382–389 (2024).

تصویر روی کاور:

سلول‌های Choanoeca flexa صفحه‌ای را تشکیل می‌دهند که تمام تاژک‌ها (فلاژل‌ها) و میکروویلی‌های آن به یک جهت اشاره دارند.

منبع تصویر:

Diede de Haan

پنج اسب اصلاح‌شده ژنتیکی در آرژانتین متولد شده‌اند. این اسب‌ها که کلون‌هایی از یک اسب برنده مسابقات چوگان هستند، یک تفاوت کلیدی دارند: ژن myostatin آن‌ها دستکاری شده تا سرعت و قدرت عضلانی‌شان افزایش یابد. اما آیا این فناوری، تهدیدی برای سنت‌های پرورش اسب و معیشت پرورش‌دهندگان است؟

در این اپیزود، با دیدگاه‌های مختلف در مورد این موضوع آشنا می‌شویم. از نگرانی‌های مربوط به اخلاق و عواقب ناخواسته احتمالی، تا مزایای بالقوه در بهبود تولید محصولات دامی و مقاومت در برابر بیماری‌ها. همچنین، به بررسی سایر حیوانات ویرایش‌شده با CRISPR می‌پردازیم، از جمله گاوهایی با موهای کوتاه برای تحمل گرما و خوک‌هایی مقاوم به بیماری‌های تنفسی.

با ما در اپیزود ۳۲ پادکست علمی نکسوس همراه باشید تا در این سفر علمی و اخلاقی، به سوالات اساسی در مورد آینده اصلاح ژنتیکی حیوانات پاسخ دهیم. آیا CRISPR می‌تواند راهی برای حل چالش‌های جهانی مانند امنیت غذایی و تغییرات آب و هوایی باشد؟ یا اینکه خطرات آن، بیشتر از فوایدش است؟

کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• CRISPR-Cas9: یک فناوری ویرایش ژن که به دانشمندان اجازه می‌دهد DNA را در مکان‌های خاصی برش داده و تغییر دهند. این ابزار قدرتمند می‌تواند برای تغییر بیان ژن و دستیابی به ویژگی‌های مطلوب استفاده شود.
• ژنوم (Genome): کل مجموعه DNA یک موجود زنده، شامل تمام ژن‌ها و اطلاعات ژنتیکی آن.
• myostatin: ژنی که در تنظیم رشد عضلات نقش دارد. غیرفعال کردن یا تغییر این ژن می‌تواند باعث افزایش توده عضلانی شود.
• فیبروبلاست جنینی (Fetal Fibroblasts): سلول‌های بافت همبند که از جنین گرفته می‌شوند و می‌توانند برای کلون‌سازی استفاده شوند.
• ژن PRLR (Prolactin Receptor): ژنی که گیرنده پرولاکتین را کد می‌کند. پرولاکتین هورمونی است که در تنظیم فرآیندهای فیزیولوژیکی مختلف از جمله رشد مو نقش دارد. ویرایش این ژن می‌تواند منجر به موهای کوتاه‌تر و مقاوم‌تر به گرما در گاوها شود.
• ژن CD163: ژنی که پروتئینی را کد می‌کند که به عنوان گیرنده ویروس عامل سندرم تولید مثل و تنفسی خوک (PRRS) عمل می‌کند. ویرایش این ژن می‌تواند خوک‌ها را در برابر این بیماری مقاوم کند.
• ژن GGTA1: ژنی که مسئول تولید مولکول قندی به نام آلفا-گال است. این مولکول در بیشتر پستانداران وجود دارد، اما در انسان وجود ندارد. برخی افراد به آلفا-گال حساسیت دارند و خوردن گوشت قرمز باعث واکنش آلرژیک در آن‌ها می‌شود.
• Off-target effects: اثرات ناخواسته ویرایش ژن در مکان‌هایی غیر از مکان مورد نظر. این اثرات می‌توانند منجر به جهش‌های ناخواسته و مشکلات سلامتی شوند.

منبع خبر:

First CRISPR horses spark controversy: what’s next for gene-edited animals?

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. Sport Ethics Phil. 15, 227–250 (2020). (Campbell, M. L. H. & McNamee, M. J. Sport Ethics Phil. 15, 227–250 (2020).)
2. Proc. Natl Acad. Sci. USA 118, e2004831117 (2021). (Epstein, L. R., Lee, S. S., Miller, M. F. & Lombardi, H. A. Proc. Natl Acad. Sci. USA 118, e2004831117 (2021).)
3. Appl. Biosaf. 23, 168–179 (2018). (Landel, C. & Pritchett-Corning, K. R. Appl. Biosaf. 23, 168–179 (2018).)
4. Nanoethics 18, 6 (2024). (Pozzebon, M., Guldbrandtsen, B. & Sandøe, P. Nanoethics 18, 6 (2024).)

تصویر روی کاور:

دانشمندان اولین اسب‌های جهان را با ویرایش ژنوم با واسطه CRISPR پرورش داده‌اند تا قدرت و سرعت عضلات آن‌ها را افزایش دهند.

منبع تصویر: Credit: Acceligen

در این اپیزود، با آخرین یافته‌های علمی در مورد اثرات غذاهای فوق فرآوری شده بر سلامتی آشنا می‌شویم. خواهیم شنید که چگونه محققان در تلاشند تا ارتباط بین مصرف این غذاها و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند چاقی، دیابت نوع 2، بیماری‌های قلبی عروقی و حتی افسردگی را درک کنند.

در این اپیزود خواهید شنید:

• در مورد سیستم NOVA، سیستمی که غذاها را بر اساس میزان فرآوری آن‌ها طبقه‌بندی می‌کند، بیشتر بدانید.
• تاثیرات غذاهای فوق فرآوری شده بر میزان کالری مصرفی، سرعت غذا خوردن و حتی میکروبیوم روده را بررسی کنیم.
• نظرات مختلف دانشمندان و متخصصان تغذیه را در مورد این موضوع بشنویم و بفهمیم که آیا واقعاً باید غذاهای فوق فرآوری شده را به طور کامل از رژیم غذایی خود حذف کنیم یا خیر.
• راهکارهایی عملی برای انتخاب غذاهای سالم‌تر و کاهش مصرف غذاهای فوق فرآوری شده در زندگی روزمره یاد بگیریم.

این قسمت از پادکست نکسوس برای همه کسانی که به سلامتی خود اهمیت می‌دهند و می‌خواهند انتخاب‌های آگاهانه‌تری در مورد تغذیه خود داشته باشند، مفید خواهد بود. پس با ما همراه شوید تا با نگاهی علمی و دقیق، به این سوال پاسخ دهیم که آیا واقعاً باید از غذاهای فوق فرآوری شده ترسید؟

توضیح کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• غذاهای فوق فرآوری شده (ultra-processed foods): «مواد غذایی که آنقدر فرآوری شده‌اند که دیگر در محصول نهایی قابل تشخیص نیستند.
• گمیکروبیوم روده: به مجموعه باکتری‌ها، قارچ‌ها، ویروس‌ها و سایر میکروارگانیسم‌هایی گفته می‌شود که در دستگاه گوارش زندگی می‌کنند. میکروبیوم روده نقش مهمی در هضم غذا، تولید ویتامین‌ها، تقویت سیستم ایمنی و حفظ سلامت عمومی بدن دارد.
• شاخص توده بدنی (BMI): شاخصی است که با استفاده از قد و وزن افراد، میزان چاقی یا لاغری آن‌ها را تخمین می‌زند.
• کوتاه زنجیره اسیدهای چرب: این ترکیبات توسط باکتری های روده بزرگ تولید می شوند. نقش مهمی در تنظیم قند خون و بهبود واکنش بدن به انسولین دارند.
• GLP-1: هورمونی است که باعث سیری می شود.

منبع خبر:

Are ultra-processed foods really so unhealthy? What the science says, Nature 645, 22-25 (2025)

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. Public Health Nutr. 12, 729–731 (2009) (Public Health Nutr., 2009)
2. BMJ 383, e075294 (2023) (BMJ, 2023)
3. BMJ 384, e077310 (2024) (BMJ, 2024)
4. BMJ 385, e078476 (2024) (BMJ, 2024)
5. Mædica 14, 402–407 (2019)
6. Nutrients 14, 23 (2022) (Nutrients, 2022)
7. Nature Med. https://doi.org/10.1038/s41591-025-03842-0 (2025) (Nature Medicine, 2025)
8. Public Health Nutr. 22, 936–941 (2019) (Public Health Nutr., 2019)
9. Cell Metab. 30, 67–77 (2019) (Cell Metabolism, 2019)
10. Nature Food 4, 144–147 (2023) (Nature Food, 2023)
11. Obesity 27, 1761–1768 (2019) (Obesity, 2019)
12. Am. J. Clin. Nutr. 100, 123–151 (2014) (American Journal of Clinical Nutrition, 2014)
13. Am. J. Clin. Nutr. 116, 244–254 (2022) (American Journal of Clinical Nutrition, 2022)
14. Nature Commun. 14, 3161 (2023) (Nature Communications, 2023)
15. Cell Metab. 37, 616–628 (2025) (Cell Metabolism, 2025)
16. Adv. Nutr. 14, 718–738 (2023) (Advances in Nutrition, 2023)
17. Eur. J. Clin. Nutr. 76, 1245–1253 (2022) (European Journal of Clinical Nutrition, 2022)
18. Curr. Nutr. Rep. 13, 23–28 (2024) (Current Nutrition Reports, 2024)

تصویر روی کاور:

غذاهای فوق فرآوری شده، از جمله بسیاری از تنقلات موجود در قفسه های سوپرمارکت، معمولا چربی، نمک و شکر بالایی دارند.

منبع تصویر: Guillaume Souvant/AFP via Getty

داستان از آزمایشگاهی در دالاس، تگزاس آغاز می‌شود، جایی که محققان با ویرایش ژنوم سلول‌های خونی گرگ‌های خاکستری، سعی در خلق موجودی شبیه به گرگ‌های وحشت (دایر وولف) داشتند. تولد سه توله گرگ حاصل این تلاش‌ها، موجی از هیجان و انتقاد را در جامعه علمی و رسانه‌ها برانگیخت.

در اپیزود ۳۰ از پادکست نکسوس، به بررسی این موضوع می‌پردازیم که آیا واقعاً می‌توان این موجودات را «گرگ وحشت» نامید؟ آیا این تلاش‌ها به حفظ گونه‌های در معرض خطر کمک می‌کند یا صرفاً یک نمایش تبلیغاتی پرهزینه است؟ و چه تبعاتی ممکن است در پی داشته باشد؟

همچنین، به بررسی اختلاف نظرهای شدید بین شرکت Colossal و سایر دانشمندان، اتهامات مربوط به تلاش برای بی‌اعتبار کردن منتقدان، و سوالات اساسی درباره اخلاق و مسئولیت‌پذیری در حوزه احیای نسل می‌پردازیم.

با ما همراه باشید تا در این سفر پر فراز و نشیب، به اعماق علم، اخلاق و جاه‌طلبی‌های بشر در مواجهه با طبیعت قدم بگذاریم.

کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• ژنوم (Genome): مجموعه کامل دستورالعمل‌های ژنتیکی یک موجود زنده، که در DNA آن ذخیره شده است. مانند یک کتابچه راهنمای کامل برای ساخت و عملکرد یک موجود زنده.
• کلونینگ (Cloning): فرایند ایجاد یک کپی ژنتیکی دقیق از یک موجود زنده.
• CRISPR-Cas9: یک تکنولوژی ویرایش ژن که به دانشمندان اجازه می‌دهد تا DNA را با دقت بسیار بالا تغییر دهند.
• پالئوژنتیک (Palaeogenetics): مطالعه DNA باستانی برای درک گذشته موجودات زنده.
• کنامِ اکولوژیک (Ecological niche): نقش و جایگاه یک گونه در یک اکوسیستم، شامل تمام تعاملات آن با محیط زیست و سایر گونه‌ها.
• Canids: خانواده‌ای از پستانداران گوشتخوار که شامل سگ‌ها، گرگ‌ها، روباه‌ها و شغال‌ها می‌شود.
• مارسپیال (Marsupial): جونده کیسه دار. پستانداری که نوزاد نارَس خود را در کیسه حمل می‌کند تا زمانی که به رشد کافی برسد.

منبع خبر:

This company claimed to ‘de-extinct’ dire wolves. Then the fighting started. Nature 644, 21-23 (2025)

منابع اشاره شده در این اپیزود:

First birth of an animal from an extinct subspecies (Capra pyrenaica pyrenaica) by cloning. (2009)

On the ancestry and evolution of the extinct dire wolf (2025)

Before making a mammoth, ask the public (2021)

تصویر روی کاور:

دو حیوان خلق‌شده توسط شرکت تگزاسی Colossal Biosciences به عنوان بخشی از پروژه شبیه‌سازی ویژگی‌های گرگ دایر.

منبع تصویر: Colossal Biosciences

در اپیزود ۲۹ پادکست نکسوس، به بررسی نتایج یک نظرسنجی گسترده از مجله‌ی معتبر Nature می‌پردازیم که به بررسی دیدگاه‌های پژوهشگران در سراسر جهان درباره استفاده از هوش مصنوعی در فرآیند نگارش و انتشار مقالات علمی پرداخته است.

در این نظرسنجی، از بیش از 5000 محقق در مورد سناریوهای مختلف استفاده از هوش مصنوعی، از جمله تولید پیش‌نویس اولیه، ویرایش متن، نوشتن بخش‌های خاصی از مقاله و ترجمه، سوال شده است. نتایج نشان می‌دهند که محققان در مورد اینکه کدام کاربردهای هوش مصنوعی از نظر اخلاقی قابل قبول هستند، اختلاف نظرهای جدی دارند.

در این اپیزود خواهید شنید:

• آیا استفاده از هوش مصنوعی برای نوشتن مقالات علمی تقلب محسوب می‌شود؟
• آیا لازم است استفاده از هوش مصنوعی در مقالات علمی اعلام شود؟
• دیدگاه‌های مختلف محققان در سراسر جهان درباره استفاده از هوش مصنوعی در نگارش علمی چیست؟
• ناشران علمی چه قوانینی برای استفاده از هوش مصنوعی در مقالات دارند؟
• آینده‌ی هوش مصنوعی در دنیای علم و پژوهش به کجا خواهد رفت؟

اگر به دنبال درک عمیق‌تری از چالش‌ها و فرصت‌های استفاده از هوش مصنوعی در دنیای علم هستید، در این اپیزود با ما همراه باشید.

توضیح کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• هوش مصنوعی (AI): شاخه‌ای از علوم کامپیوتر که به ساخت ماشین‌هایی می‌پردازد که قادر به انجام وظایفی هستند که معمولاً به هوش انسانی نیاز دارند، مانند یادگیری، استدلال و حل مسئله.
• ChatGPT: یک مدل زبانی بزرگ (Large Language Model) که توسط شرکت OpenAI توسعه یافته است. این مدل قادر است متن تولید کند، به سوالات پاسخ دهد و مکالمات طبیعی را شبیه‌سازی کند.
• مقاله علمی (Scientific Paper): یک گزارش مکتوب که نتایج یک تحقیق علمی را به اشتراک می‌گذارد. مقالات علمی معمولاً در مجلات علمی منتشر می‌شوند و توسط سایر محققان مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌گیرند.
• پیش‌نویس (Draft): نسخه اولیه یک سند یا مقاله که هنوز نهایی نشده است و ممکن است نیاز به ویرایش و بازبینی داشته باشد.
• سرقت ادبی (Plagiarism): استفاده از کار یا ایده‌های دیگران بدون ذکر منبع و انتساب آن به خود.
• داوری همتا (Peer Review): فرآیندی که در آن مقالات علمی قبل از انتشار توسط سایر محققان متخصص در همان زمینه مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌گیرند تا از کیفیت و صحت آنها اطمینان حاصل شود.
• مجله علمی (Scientific Journal): یک نشریه دوره‌ای که مقالات علمی را منتشر می‌کند. مجلات علمی معمولاً توسط انجمن‌های علمی یا ناشران تجاری منتشر می‌شوند.
• اخلاق (Ethics): مجموعه‌ای از اصول و ارزش‌ها که رفتار درست و نادرست را تعیین می‌کنند. در زمینه علم، اخلاق به رعایت اصول صداقت، شفافیت و مسئولیت‌پذیری در انجام تحقیقات و انتشار نتایج اشاره دارد.
• فراداده یا فرادیتا (Metadata): مجموعه‌ای از داده‌ها که اطلاعاتی را درباره داده‌های دیگر ارائه می‌دهند. در مورد مقالات علمی، فراداده‌ها شامل عنوان مقاله، نام نویسندگان، چکیده، کلمات کلیدی و اطلاعات مربوط به انتشار است.
• بیوانفورماتیک (Bioinformatics): یک زمینه میان‌رشته‌ای که از علوم کامپیوتر و آمار برای تجزیه و تحلیل داده‌های زیستی استفاده می‌کند.
• مدل زبانی بزرگ (Large Language Model): یک مدل یادگیری ماشین که بر روی حجم عظیمی از داده‌های متنی آموزش داده شده است و می‌تواند متن تولید کند، به سوالات پاسخ دهد و مکالمات طبیعی را شبیه‌سازی کند.

منبع خبر:

Is it OK for AI to write science papers? Nature survey shows researchers are split, Nature 641, 574-578 (2025)

منابع اشاره شده در این اپیزود:

Delving into LLM-assisted writing in biomedical publications through excess vocabulary (arXiv, 2024)

Attitudes and perceptions of medical researchers towards the use of artificial intelligence chatbots in the scientific process: an international cross-sectional survey (Lancet Digital Health, 2025)

ExplanAItions: an artificial intelligence study by Wiley (Wiley)

New STM Draft Report: Classifying AI Use in Manuscript Preparation (STM advances trusted research, 2025)

تصویر روی کاور:

تصویرسازی: Acapulco Studio

از گوش دادن فعال و همدلی گرفته تا ارائه اطلاعات دقیق و به اشتراک گذاشتن تجربیات شخصی، ما راهکارهای عملی را بررسی می‌کنیم که می‌توانند به شما کمک کنند تا با خانواده، دوستان و آشنایان خود درباره واکسن‌ها گفتگوی سازنده‌ای داشته باشید. ما همچنین به این موضوع می‌پردازیم که چرا اعتماد به واکسن‌ها در حال کاهش است و چگونه می‌توان با اطلاعات نادرست مقابله کرد.

• در این اپیزود خواهید شنید:
• چگونه به نگرانی‌های افراد درباره واکسن‌ها گوش دهید بدون اینکه آن‌ها را قضاوت کنید.
• چگونه اطلاعات درست و قابل اعتماد را به شیوه‌ای مؤثر به اشتراک بگذارید.
• چرا رویکردهای تند و قاطعانه معمولاً نتیجه عکس می‌دهند.
• تأثیر اطلاعات نادرست آنلاین و نحوه مقابله با آن.
• نقش متخصصان بهداشت و درمان در ترویج واکسیناسیون.

در اپیزود ۲۸ پادکست نکسوس با هم یاد میگیریم که چگونه می‌توان به ایجاد جامعه‌ای سالم‌تر و آگاه‌تر کمک کرد!

توضیح کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• اپیدمیولوژیست: متخصص بیماری‌های واگیردار و نحوه گسترش آن‌ها در جوامع.
• واکسن هراسی/تردید در مورد واکسن: عدم تمایل یا امتناع از واکسیناسیون، علی‌رغم در دسترس بودن واکسن‌ها.
• اثربخشی: توانایی یک واکسن در جلوگیری از بیماری در شرایط واقعی.
• ایمنی: بی‌خطر بودن واکسن و عدم ایجاد عوارض جانبی جدی.
• مصون‌سازی/ایمن‌سازی: فرآیند ایجاد ایمنی در برابر یک بیماری از طریق واکسیناسیون.
• کارآزمایی تصادفی: یک مطالعه تحقیقاتی که در آن شرکت‌کنندگان به طور تصادفی به گروه‌های مختلف تقسیم می‌شوند تا اثر یک مداخله (مانند واکسن) را بررسی کنند.
• متاآنالیز: یک مطالعه تحقیقاتی که داده‌های چندین مطالعه قبلی را با هم ترکیب می‌کند تا یک نتیجه‌گیری کلی به دست آورد.
• رویکرد آموزشی: روشی مستقیم برای ارائه اطلاعات، معمولاً با تأکید بر حقایق و ارقام.
• مصاحبه انگیزشی: یک رویکرد مشاوره محور که به افراد کمک می‌کند تا انگیزه خود را برای تغییر رفتار افزایش دهند.
• پیش‌بُردگی: آموزش دادن به مردم برای شناسایی تکنیک‌هایی که معمولاً در اطلاعات نادرست واکسن استفاده می‌شوند.
• واکسن ستیز: افراد یا گروه‌هایی که فعالانه علیه واکسیناسیون تبلیغ می‌کنند.

منبع خبر:

How to speak to a vaccine sceptic: research reveals what works, Nature 642, 289-291 (2025)

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. United Nations Children’s Fund. The State of the World’s Children 2023: For every child, vaccination (UNICEF, 2023).
2. World Health Organization. Report of the SAGE Working Group on Vaccine Hesitancy (WHO, 2014).
3. Vuolanto, P. et al. Personal and contextual factors behind parental vaccine hesitancy: a qualitative study Scand. J. Public Health 52, 379–390 (2024).
4. Novilla, M. L. B. et al. Motivations and Factors Associated with Measles, Mumps, and Rubella (MMR) Vaccine Hesitancy among Parents in the United States: A Systematic Review Vaccines 11, 926 (2023).
5. Razai, M. S. et al. Strategies to improve COVID-19 vaccine uptake during pregnancy: a systematic review and meta-analysis of randomised trials J. Travel Med. 30, taad138 (2023).
6. Gagneur, A. Motivational interviewing: A tool to improve vaccination coverage Can. Commun. Dis. Rep. 46, 93–97 (2020).
7. Gagneur, A. et al. Impact of motivational interviewing on vaccine acceptance in mothers of new-borns: a cluster randomised trial BMC Public Health 18, 811 (2018).
8. Whitehead, H. S., French, C. E., Caldwell, D. M., Letley, L. & Mounier-Jack, S. Effectiveness of interventions addressing vaccine misinformation and hesitancy: A systematic review of randomized controlled trials Vaccine 41, 1018–1034 (2023).
9. Michels, S. Y. et al. Early Childhood Immunization Gaps in the United States: A Comprehensive Assessment Pediatrics 152, e2022059844 (2023).
10. Appel, R. E. et al. Prebunking interventions can reduce susceptibility to misinformation across domains Preprint at PsyArXiv https://doi.org/10.31234/osf.io/ek5pu (2024).

تصویر روی کاور:

مردم در واشنگتن در سال 2019 در اعتراض به معافیت کودکان از شرط واکسیناسیون تظاهرات می‌کنند.

منبع تصویر: Credit: Kate Holt/eyevine

• آیا مصرف کم الکل واقعاً بی‌خطر است؟
• چه مقدار الکل برای سلامتی مضر است؟
• چرا برچسب هشدار سرطان باید روی نوشیدنی‌های الکلی درج شود؟
• آیا الکل به اندازه سیگار کشیدن خطرناک است؟
• چگونه الکل باعث سرطان می‌شود؟
• توصیه‌های جدید در مورد مصرف الکل چیست؟

از گزارش جنجالی جراح کل ایالات متحده تا بررسی آخرین یافته‌های علمی، همه چیز را در اپیزود ۲۷ پادکست نکسوس خواهید شنید. اگر به سلامتی خود اهمیت می‌دهید و می‌خواهید اطلاعات دقیقی درباره خطرات مصرف الکل به دست آورید، این اپیزود را از دست ندهید. با ما همراه باشید تا با دیدی بازتر و آگاهانه‌تر درباره مصرف الکل تصمیم بگیرید.

توضیح کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• کارسینوژن (Carcinogen): ماده‌ای که می‌تواند باعث سرطان شود؛ سرطان‌زا.
• اپیدمیولوژیست (Epidemiologist): پزشکی که بیماری‌ها را در جمعیت بررسی می‌کند.
• مطالعات کوهورت (Cohort studies): نوعی مطالعه که در آن گروهی از افراد در طول زمان پیگیری می‌شوند تا ببینند چه عواملی بر سلامت آن‌ها تأثیر می‌گذارد.
• متاآنالیز (Meta-analysis): روشی آماری برای ترکیب نتایج چندین مطالعه مختلف به منظور رسیدن به یک نتیجه‌گیری قوی‌تر.
• عوامل مخدوش کننده (Confounding factors): عواملی که می‌توانند نتایج یک مطالعه را تحت تأثیر قرار دهند و باعث شوند ارتباط بین دو متغیر به اشتباه تعبیر شود.
• اتانول (Ethanol): نوعی الکل که در نوشیدنی‌های الکلی وجود دارد.
• استالدهید (Acetaldehyde): ماده‌ای سمی که در اثر تجزیه اتانول در بدن تولید می‌شود و می‌تواند به DNA آسیب برساند.
• مرور سیستماتیک (Systematic review): نوعی تحقیق که در آن تمام مقالات مرتبط با یک موضوع خاص به طور سیستماتیک بررسی و ارزیابی می‌شوند.
• فارنکس (Pharynx): حلق
• لارنکس (Larynx): حنجره
• ازوفاگوس (Oesophagus): مری
• ریسک مطلق (Absolute risk): احتمال ابتلا به یک بیماری در طول یک دوره زمانی مشخص.

منبع خبر:

Alcohol and cancer risk: what you need to know, Nature 639, 290-292 (2025)

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. The U.S. Surgeon General’s Advisory. Alcohol and Cancer Risk (Office of the US Surgeon General, 2025).
2. Bagnardi, V. et al. Br. J. Cancer 112, 580–593 (2015). (Br. J. Cancer, 2015)
3. Baan, R. et al. Lancet Oncol. 8, 292–293 (2007). (Lancet Oncol., 2007)
4. World Cancer Research Fund & American Institute for Cancer Research. Alcoholic Drinks and the Risk of Cancer (WCRF, 2018).
5. Sarich. P. et al. Br. J. Cancer 124, 513–523 (2021). (Br. J. Cancer, 2021)
6. Sohi, I. et al. Alcohol: Clin. Exp. Res. 48, 2222–2241 (2024). (Alcohol: Clin. Exp. Res., 2024)
7. Hydes, T. J., Burton, R., Inskip, H., Bellis, M. A. & Sheron, N. BMC Public Health 19, 316 (2019). (BMC Public Health, 2019)
8. Paradis, C. et al. Canada’s Guidance on Alcohol and Health: Final Report (CCSA, 2023).

تصویر روی کاور:

برای دهه‌ها، دانشمندان شواهدی جمع‌آوری کرده‌اند که الکل باعث سرطان می‌شود.

منبع تصویر: Credit: Carolyn Jenkins/Alamy

در این اپیزود می‌شنوید:

چگونه هوش مصنوعی در حال حاضر در فرآیند داوری مقالات استفاده می‌شود.

نگرانی‌های دانشمندان و ناشران درباره استفاده از هوش مصنوعی در داوری.

آینده احتمالی داوری مقالات علمی با حضور پررنگ‌تر هوش مصنوعی.

آیا هوش مصنوعی می‌تواند به بهبود کیفیت مقالات علمی کمک کند یا باعث سطحی شدن فرآیند داوری می‌شود؟

به نکسوس همراه باشید تا از آخرین تحولات در این زمینه آگاه شوید و در مورد آینده علم و پژوهش تفکر کنید.

کلمات تخصصی بکار رفته در این اپیزود:

• Peer review: داوری همتا یا بررسی همتایان، فرآیندی است که در آن مقالات علمی قبل از انتشار توسط متخصصان همان حوزه بررسی می‌شوند تا از کیفیت و صحت آن‌ها اطمینان حاصل شود.
• Manuscript: دست‌نوشته یا نسخه اولیه یک مقاله علمی قبل از انتشار.
• Ecologist: بوم‌شناس، دانشمندی که به مطالعه روابط بین موجودات زنده و محیط زیست می‌پردازد.
• Large language models (LLMs): مدل‌های زبانی بزرگ، نوعی از الگوریتم‌های هوش مصنوعی که برای تولید متن شبیه به انسان آموزش داده شده‌اند.
• Generative AI: هوش مصنوعی مولد، نوعی از هوش مصنوعی که می‌تواند داده‌های جدیدی مانند متن، تصویر و صدا تولید کند.
• Computational biologist: زیست‌شناس محاسباتی، دانشمندی که از روش‌های محاسباتی و تحلیل داده‌ها برای حل مسائل زیستی استفاده می‌کند.
• False positives: مثبت کاذب، نتیجه‌ای که به اشتباه مثبت اعلام می‌شود، در حالی که در واقعیت منفی است.
• Statistical rigour: استحکام آماری، دقت و صحت روش‌های آماری مورد استفاده در یک تحقیق.
• Preprint: پیش‌چاپ، نسخه‌ای از یک مقاله علمی که قبل از داوری و انتشار رسمی در دسترس عموم قرار می‌گیرد.
• Dataset: مجموعه داده، مجموعه‌ای از اطلاعات که برای تحلیل و بررسی استفاده می‌شود.

منبع خبر:

AI is transforming peer review — and many scientists are worried, Nature 639, 852-854 (2025)

مقالات استفاده‌شده در این اپیزود:

1. Liang, W. et al. Proc. 41st Int. Conf. Mach. Learn. 235, 29575–29620 (2024).
2. Liang, W. et al. N. Engl. J. Med. AI https://doi.org/10.1056/AIoa2400196 (2024).
3. Li, Z.-Q. et al. JAMA Netw Open. 7, e2448609 (2024).
4. Oviedo-García, M. Á. Scientometrics 129, 5805–5813 (2024).
5. Bauchner, H. & Rivara, F. P. Health Aff. Sch. 2, qxae058 (2024)

تصویر روی کاور:

منبع تصویر: Credit: Ibrahim Rayintakath

در این اپیزود از پادکست نکسوس، به بررسی پیشرفت‌های شگفت‌انگیز در علم داروسازی می‌پردازیم که به دانشمندان اجازه می‌دهد تا با استفاده از «شاتل‌های مغزی» این سد را دور بزنند.

داستان دایزا گوردون را بشنوید، مادری که پسرانش به سندرم هانتر مبتلا هستند، یک بیماری ژنتیکی نادر. او شاهد بوده که چگونه این فناوری جدید، زندگی فرزندانش را متحول کرده و امید تازه‌ای برای آینده‌ای روشن‌تر به آنها بخشیده است.

اپیزود ۲۵ پادکست نکسوس، فقط درباره سندرم هانتر نیست. ما همچنین بررسی می‌کنیم که چگونه این شاتل‌ها می‌توانند در درمان بیماری‌های شایع‌تری مانند آلزایمر، سرطان و سایر اختلالات مغزی مؤثر باشند. با ما همراه باشید تا در مورد این انقلاب در نوروفارماکولوژی بیشتر بدانید و دریابید که چگونه این پیشرفت‌ها می‌توانند زندگی میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان تغییر دهند.

کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• سندرم هانتر (Hunter syndrome): یک بیماری ژنتیکی نادر که بیشتر در پسران دیده می‌شود و به دلیل کمبود یک آنزیم مهم، باعث مشکلات ذهنی و جسمی می‌شود.
• آنزیم (Enzyme): مولکولی پروتئینی که واکنش‌های شیمیایی را در بدن تسریع می‌کند.
• یدورونات-۲-سولفاتاز (IDS): آنزیمی که در افراد مبتلا به سندرم هانتر وجود ندارد و جایگزینی آن می‌تواند به بهبود علائم کمک کند.
• سد خونی-مغزی (Blood-brain barrier): یک لایه محافظتی از سلول‌ها که از ورود مواد مضر از خون به مغز جلوگیری می‌کند.
• نوروفارماکولوژی (Neuropharmacology): شاخه‌ای از علم داروسازی که به مطالعه اثر داروها بر سیستم عصبی می‌پردازد.
• آنتی‌بادی (Antibody): پروتئینی که توسط سیستم ایمنی بدن تولید می‌شود و به شناسایی و خنثی‌سازی عوامل بیماری‌زا کمک می‌کند.
• پروتئین آمیلوئید (Amyloid protein): پروتئین‌هایی که در مغز افراد مبتلا به آلزایمر تجمع می‌یابند و پلاک‌های آمیلوئیدی را تشکیل می‌دهند.
• انتقال دهنده یا ترانسفرین (Transferrin): پروتئینی که آهن را در خون حمل می‌کند و به انتقال آن به مغز کمک می‌کند.
• گیرنده ترانسفرین (Transferrin receptor): پروتئینی روی سطح سلول‌ها که به ترانسفرین متصل می‌شود و به انتقال آهن به داخل سلول کمک می‌کند.
• لیزوزوم (Lysosome): اندامکی در سلول که مواد زائد را تجزیه می‌کند.
• الیگونوکلئوتید (Oligonucleotide): رشته‌های کوتاه RNA یا DNA که می‌توانند بیان ژن یا پروتئین را تنظیم کنند.
• ژن‌درمانی (Gene therapy): روشی برای درمان بیماری‌ها با استفاده از ژن‌ها.
• ویروس ادنو (Adenovirus): نوعی ویروس که می‌تواند برای انتقال ژن‌ها به داخل سلول‌ها استفاده شود.
• اگزوزوم (Exosome): وزیکول‌های کوچکی که مولکول‌ها را بین سلول‌ها حمل می‌کنند.
• CRISPR-Cas9: یک سیستم ویرایش ژن که می‌تواند برای تغییر DNA سلول‌ها استفاده شود.
• بیومارکر (Biomarker): نشانگری زیستی که می‌تواند برای ارزیابی اثر دارو استفاده شود.

منبع خبر:

Brain drugs can now cross the once impenetrable blood–brain barrier, Nature 641, 1086-1088 (2025)

مقالات اشاره شده در این اپیزود:

1. Khoury, N. et al. Nature Commun. 16, 1822 (2025) .
2. Barker, S. J. et al. Sci. Transl. Med. https://doi.org/10.1126/scitranslmed.adi2245 (2024) .
3. Huang, Q. et al. Science 384, 1220–1227 (2024) .
4. Liang, X. et al. Nature Commun. 16, 4028 (2025) .

تصویر روی کاور:

تصویرسازی: یاسیک کریستوفیاک؛ عکس‌ها: زفیر/SPL؛ استیو گشمسنر/SPL؛ Living Art Enterprises/SPL

منبع تصویر:

Credit: Illustration: Jasiek Krzysztofiak; photographs: Zephyr/SPL; Steve Gschmeissner/SPL; Living Art Enterprises/SPL

1. جذب مستقیم کربن از هوا: با تکنولوژی‌های پیشرفته، کربن دی‌اکسید مستقیماً از هوا گرفته شده و در زیر زمین ذخیره می‌شود. در این بخش، نگاهی به بزرگ‌ترین پروژه‌های در حال اجرا در جهان و چالش‌های پیش روی آن‌ها می‌اندازیم.

2. تغییر شیمی اقیانوس‌ها: چگونه می‌توان با تغییر ترکیب شیمیایی آب دریا، ظرفیت جذب کربن آن را افزایش داد؟ آزمایش LOC-NESS در سواحل ماساچوست، پاسخی به این سوال است.

3. تقویت حذف کربن در خشکی: از بیوچار گرفته تا استفاده از مواد معدنی سیلیکاته، روش‌های مختلفی برای افزایش جذب کربن در کشاورزی و جنگل‌داری وجود دارد. این رویکردها چه پتانسیلی دارند و چه چالش‌هایی پیش رویشان است؟

در اپیزود ۲۴ نکسوس، با آخرین دستاوردهای علمی، پروژه‌های نوآورانه و موانع سیاسی و اقتصادی پیش روی صنعت حذف کربن آشنا می‌شوید. آیا این فناوری‌ها می‌توانند به ما در رسیدن به اهداف اقلیمی کمک کنند؟ برای یافتن پاسخ، با ما همراه باشید!

کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• کربن دی‌اکسید (CO2): یک گاز گلخانه‌ای که به طور طبیعی در جو زمین وجود دارد، اما فعالیت‌های انسانی مانند سوزاندن سوخت‌های فسیلی باعث افزایش غلظت آن شده و به گرمایش جهانی دامن می‌زند.
• بیوچار (Biochar): یک ماده غنی از کربن که از طریق تجزیه حرارتی مواد آلی (مانند ضایعات گیاهی) در شرایط کم اکسیژن تولید می‌شود و می‌تواند به عنوان یک اصلاح‌کننده خاک برای بهبود حاصلخیزی و ذخیره کربن استفاده شود.
• فیتوپلانکتون (Phytoplankton): موجودات میکروسکوپی گیاه‌مانندی که در اقیانوس‌ها و دریاچه‌ها زندگی می‌کنند و از طریق فتوسنتز کربن دی‌اکسید را جذب و اکسیژن تولید می‌کنند.
• دیاتوم (Diatoms): نوعی جلبک تک‌سلولی که دارای دیواره سلولی سیلیسی است و نقش مهمی در چرخه‌ی کربن اقیانوس‌ها ایفا می‌کند.
• آلکالینیتی (Alkalinity): معیاری برای اندازه‌گیری توانایی آب در خنثی کردن اسیدها. افزایش آلکالینیتی آب دریا می‌تواند به جذب بیشتر کربن دی‌اکسید از جو کمک کند.
• یون بی‌کربنات (Bicarbonate ions): آنیون‌هایی که از حل شدن کربن دی‌اکسید در آب به وجود می‌آیند و نقش مهمی در تنظیم pH آب و انتقال کربن در سیستم‌های آبی دارند.
• توالی کربن (Carbon Sequestration): فرآیند جذب و ذخیره کربن دی‌اکسید از جو به منظور کاهش غلظت آن و کاهش اثرات گرمایش جهانی.
• سیلیکات (Silicate): دسته‌ای از مواد معدنی که از سیلیکون و اکسیژن تشکیل شده‌اند و در سنگ‌های آذرین و دگرگونی یافت می‌شوند. برخی از مواد معدنی سیلیکاته می‌توانند با کربن دی‌اکسید واکنش داده و کربن را در ساختار خود ذخیره کنند.

منبع خبر:

Three ways to cool Earth by pulling carbon from the sky, Nature 640, 872-874 (2025)

منابع اشاره و استفاده‌شده در این اپیزود:

1. Smith, S. M. et al. The State of Carbon Dioxide Removal 2024 2nd edn (Oxford Smith School, 2024).
2. Guo, J. A. et al. Commun. Earth Environ. 6, 270 (2025).
3. National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. A Research Strategy for Ocean-based Carbon Dioxide Removal and Sequestration (National Academies Press, 2022).
4. Deng, X. et al. Nature Commun. 15, 1085 (2024).
5. Beerling, D. J. et al. Nature 638, 425–434 (2025).
6. Pett-Ridge, J. et al. Roads to Removal: Options for Carbon Dioxide Removal in the United States (Lawrence Livermore National Laboratory, 2023).
7. Koponen, K. et al. Environ. Res. Lett. 19, 091006 (2024).
8. IPCC. Summary for Policymakers In Climate Change and Land (eds Shukla, P. R. et al.) (Cambridge Univ. Press, 2019).

تصویر روی کاور:

یک مرکز در ایسلند که توسط شرکت‌های جذب کربن Climeworks و Carbfix اداره می‌شود، دی اکسید کربن را از هوا می‌گیرد و آن را در زیر زمین ذخیره می‌کند.

منبع تصویر:

Credit: James MacDonald/Bloomberg/Getty

در اپیزود ۲۳ از پادکست نکسوس، به دنیای شگفت‌انگیز میکروبیوم سفر می‌کنیم و داستان یک قارچ رشته‌ای به نام «فیوزاریوم فیتنز» را روایت می‌کنیم. دانشمندان کشف کرده‌اند که این قارچ با تولید یک مولکول هوشمند، می‌تواند مستقیماً جلوی فرآیندی را بگیرد که به کبد آسیب می‌زند. با ما همراه شوید تا ببینیم این قارچ چطور علائم بیماری کبد چرب را در مدل‌های آزمایشگاهی به شکل چشمگیری بهبود بخشید، چگونه دانشمندان پس از سال‌ها موفق به جداسازی و مطالعه آن شدند و این کشف چه امیدهای جدیدی برای ارائه درمان‌های مؤثر برای میلیون‌ها بیمار در سراسر جهان ایجاد می‌کند.

اصطلاحات علمی تخصصی به کار رفته در این اپیزود 

• بیماری کبد چرب ناشی از اختلال متابولیک (MASH): این کلمه مخفف استئاتوهپاتایتیس مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک است. MASH نوعی بیماری پیشرفته کبد چرب غیرالکلی است که در آن، تجمع چربی در کبد باعث التهاب و آسیب به سلول‌های کبدی (زخم) می‌شود.
• میکروبیوم (Microbiome): مجموعه میکروارگانیسم‌ها (باکتری‌ها، قارچ‌ها، ویروس‌ها و غیره) که در یک محیط خاص، مانند روده انسان، زندگی می‌کنند.
• فیوزاریوم فیتنز (Fusarium foetens): نوعی قارچ رشته‌ای که به طور رایج در روده انسان‌های سالم یافت می‌شود. پژوهش اخیر نشان داد این قارچ می‌تواند در کاهش علائم بیماری کبدی مؤثر باشد.
• سِرامید (Ceramide): نوعی مولکول چربی که برای ارتباط بین روده و کبد اهمیت دارد، اما افزایش سطح آن در افراد مبتلا به MASH، با تشدید بیماری مرتبط است. قارچ مورد مطالعه در این پژوهش، سنتز این مولکول را مهار می‌کند.
• CerS6: پروتئینی که در سنتز سرامیدها نقش دارد.

منبع خبر: Fungus from the human gut slows liver disease in mice

مقالات اشاره شده در این اپیزود:

• A symbiotic filamentous gut fungus ameliorates MASH via a secondary metabolite–CerS6–ceramide axis (Science, 2025)
• The Candida albicans exotoxin candidalysin promotes alcohol-associated liver disease (Journal of Hepatology, 2020)

تصویر روی کاور

• توضیحات تصویر: قارچ‌های رشته‌ای به وفور در روده انسان یافت می‌شوند.
• منبع تصویر: Dennis Kunkel Microscopy/Science Photo Library

در اپیزود بیست و دوم پادکست نکسوس ، به دنیای شگفت‌انگیز این افراد سفر می‌کنیم و از جدیدترین یافته‌های علمی در این زمینه پرده برمی‌داریم. با ما همراه شوید تا داستان یک کشف علمی هیجان‌انگیز را بشنوید؛ پژوهشی که به شناسایی یک جهش ژنتیکی جدید در ژن SIK3 منجر شده است. این جهش چگونه ساعت داخلی بدن را تنظیم می‌کند؟ چه ارتباطی با بازدهی و پاکسازی مغز ما در هنگام خواب دارد؟ و مهم‌تر از همه، آیا درک راز این «ابرقهرمانان خواب» می‌تواند روزی به درمان اختلالات رایج خواب مانند بی‌خوابی کمک کند؟

اگر به رازهای پنهان بدن انسان و مرزهای دانش ژنتیک علاقه‌مندید، این اپیزود برای شماست.

واژگان تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• ژن (Gene): بخشی از DNA که دستورالعمل ساخت یک پروتئین یا مولکول خاص را در بدن حمل می‌کند و واحد اصلی وراثت محسوب می‌شود.
• جهش ژنتیکی (Genetic Mutation): یک تغییر دائمی در توالی DNA که می‌تواند باعث ایجاد ویژگی‌های جدید یا تغییر در عملکرد طبیعی بدن شود.
• ژنوم (Genome): مجموعه کامل دستورالعمل‌های ژنتیکی یک موجود زنده که در DNA او ذخیره شده است.
• ریتم شبانه‌روزی (Circadian Rhythm): ساعت داخلی و ۲۴ ساعته‌ی بدن که فرآیندهای بیولوژیکی مهمی مانند چرخه خواب و بیداری را کنترل می‌کند.
• نورون (Neuron): سلول عصبی که واحد اصلی تشکیل‌دهنده مغز و سیستم عصبی است و وظیفه پردازش و انتقال اطلاعات را بر عهده دارد.
• سیناپس (Synapse): فضای میکروسکوپی بین دو نورون که در آن سیگنال‌های شیمیایی یا الکتریکی برای برقراری ارتباط رد و بدل می‌شوند.
• هومئوستازیس (Homeostasis): فرآیندی که طی آن بدن تلاش می‌کند تا محیط داخلی خود را در یک وضعیت پایدار و متعادل نگه دارد؛ در این متن، به بازتنظیم و پاکسازی مغز در حین خواب اشاره دارد.

منبع خبر:

Don’t need much sleep? Mutation linked to thriving with little rest

مقالات اشاره شده در این اپیزود:

• The SIK3-N783Y mutation is associated with the human natural short sleep trait (PNAS, 2025)
• Forward-genetics analysis of sleep in randomly mutagenized mice (Nature, 2016)

تصویر روی کاور

توضیح تصویر:  برخی افراد می‌توانند با خواب کم به خوبی عمل کنند.

منبع تصویر:  Oleg Breslavtsev/Getty

در این اپیزود، ماجرا را از ابتدا بررسی می‌کنیم؛ از شناسایی آنزیمی که این باکتری را به یک «پلاستیک‌خوار» تبدیل کرده تا پیامدهای خطرناک آن برای ایمنی بیماران. خواهیم دید که این توانایی چگونه به باکتری کمک می‌کند تا با ساختن سپرهای دفاعی مستحکمی به نام «بیوفیلم»، در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم‌تر شده و عفونت‌های سخت‌درمان‌تری را ایجاد کند. آیا این یک استثناست یا آغاز یک تهدید جدید از سوی گروهی از خطرناک‌ترین باکتری‌های جهان موسوم به پاتوژن‌های ESKAPEE؟

با ما همراه شوید تا پیامدهای این یافته علمی را برای آینده تجهیزات پزشکی و نبرد بی‌پایان ما با عفونت‌های بیمارستانی کشف کنیم.

واژگان تخصصی بکار رفته در این اپیزود:

•  سودوموناس آئروژینوزا (Pseudomonas aeruginosa): یک باکتری فرصت‌طلب که به طور گسترده در محیط‌های مختلف از جمله بیمارستان‌ها یافت می‌شود. این باکتری می‌تواند عفونت‌های شدید و اغلب مقاوم به آنتی‌بیوتیک را در انسان، به‌ویژه در افراد با سیستم ایمنی ضعیف، ایجاد کند.
• پلی‌کاپرولاکتون (Polycaprolactone - PCL): نوعی پلاستیک زیست‌تخریب‌پذیر (قابل تجزیه توسط موجودات زنده) که به دلیل همین ویژگی در کاربردهای پزشکی مانند ساخت بخیه‌های قابل جذب، ایمپلنت‌های موقت و پانسمان‌های پیشرفته استفاده می‌شود.
• بیوفیلم (Biofilm): اجتماعی از سلول‌های میکروبی که به یک سطح چسبیده‌اند و توسط یک ماتریس چسبناک و محافظ احاطه شده‌اند. این ساختار به باکتری‌ها کمک می‌کند تا در برابر تهدیدات محیطی مانند آنتی‌بیوتیک‌ها مقاومت کنند و باعث ایجاد عفونت‌های مزمن و پایدار می‌شوند.
• پاتوژن‌های ESKAPEE: سرواژه‌ای برای گروهی از شش باکتری بسیار بیماری‌زا ( انتروکوک فاسیوم، استافیلوکوکوس اورئوس، کلبسیلا پنومونیه، اسینتوباکتر بومانی، سودوموناس آئروژینوزا، و انتروباکتر ) که به دلیل مقاومت بالا در برابر آنتی‌بیوتیک‌های مهم بالینی و توانایی بقای بالا در محیط‌های بیمارستانی، یک تهدید بزرگ برای سلامت جهانی محسوب می‌شوند.

منبع خبر:

Microbe that infests hospitals can digest medical-grade plastic ― a first

مقاله اشاره شده در این اپیزود:

Pseudomonas aeruginosa clinical isolates can encode plastic-degrading enzymes that allow survival on plastic and augment biofilm formation (Cell Reports, 2025)

تصویر روی کاور

توضیح تصویر:  تصویر میکروسکوپ الکترونی روبشی رنگی از باکتری سودوموناس آئروژینوزا (آبی) روی اپیتلیوم مژک‌دار بینی انسان. باکتری سودوموناس آئروژینوزا (آبی) برای انسان مضر است و اغلب در بیمارستان‌ها یافت می‌شود.

منبع تصویر: Juergen Berger/Science Photo Library

این فناوری، امکان تغییر آنی عملکرد پروتئین‌ها، نشانه‌گذاری آن‌ها به‌منظور ردیابی حرکاتشان در سلول و حتی تعریف وظایف جدید برای آن‌ها را فراهم می‌آورد. تکنیک مذکور که در دو مقاله معتبر در نشریه «ساینس» تشریح گردیده، از جهاتی با سیستم شناخته‌شده کریسپر در ویرایش DNA شباهت دارد، با این تفاوت که هدف اصلی در اینجا، خودِ پروتئین‌ها می‌باشند.

در این اپیزود از پادکست نکسوس، به تفصیل به چگونگی انجام این جراحی مولکولی توسط اینتئین‌ها، پتانسیل‌های بالقوه این فناوری در درک عمیق‌تر بیماری‌ها و طراحی درمان‌های نوین، و همچنین چالش‌ها و محدودیت‌های پیش‌روی آن پرداخته می‌شود. این بحث در پی پاسخ به این پرسش است که آیا تکنیک حاضر قادر خواهد بود به‌اندازه فناوری کریسپر، تحولی بنیادین در حوزه زیست‌شناسی ایجاد نماید یا خیر. همراه ما باشید تا به بررسی این موضوع و چشم‌انداز آتی علم پروتئین‌ها بپردازیم.

کلمات تخصصی بکار رفته در این اپیزود:

• پروتئین (Protein): مولکول‌های بزرگ و پیچیده‌ای که وظایف بسیار متنوعی در سلول‌ها و بدن موجودات زنده بر عهده دارند، از ساخت اجزای سلولی گرفته تا انتقال پیام‌ها و تسریع واکنش‌های شیمیایی. آنها از واحدهای کوچکتری به نام آمینواسید ساخته شده‌اند.
• سلول‌های زنده (Living cells): واحدهای پایه‌ای سازنده تمام موجودات زنده که فرآیندهای حیاتی در آنها اتفاق می‌افتد.
• اینتئین (Intein): توالی‌هایی از آمینواسیدها در برخی پروتئین‌ها که توانایی خودبرش‌زنی دارند؛ یعنی می‌توانند به طور خودکار خود را از پروتئین میزبان جدا کرده و دو قطعه باقی‌مانده پروتئین را به هم متصل کنند. دانشمندان از این ویژگی برای ویرایش پروتئین‌ها استفاده می‌کنند.
• آمینواسید (Amino acid): واحدهای سازنده پروتئین‌ها. حدود ۲۰ نوع آمینواسید اصلی وجود دارد که با ترتیب‌های مختلف به هم متصل شده و پروتئین‌های گوناگون را ایجاد می‌کنند. در این تکنیک، آمینواسیدهای غیرمعمول (که بطور طبیعی در پروتئین‌ها یافت نمی‌شوند) نیز می‌توانند به پروتئین‌ها اضافه شوند.
• پلیمر (Polymer): مولکول‌های بزرگی که از تکرار واحدهای کوچکتر (مونومرها) ساخته شده‌اند. در این زمینه، می‌توان پلیمرهایی را به پروتئین‌ها متصل کرد.
• ویرایش DNA کریسپر (CRISPR DNA editing systems): یک فناوری قدرتمند برای ایجاد تغییرات دقیق در توالی DNA موجودات زنده. در متن به عنوان مشابهی برای ویرایش پروتئین‌ها ذکر شده تا اهمیت آن را نشان دهد.
• ژنتیک مولکولی (Molecular genetics): شاخه‌ای از ژنتیک که به بررسی ساختار و عملکرد ژن‌ها در سطح مولکولی می‌پردازد.
• مخمر نان (Saccharomyces cerevisiae): نوعی قارچ تک‌سلولی که در پخت نان و تولید نوشیدنی‌های الکلی کاربرد دارد و یک مدل آزمایشگاهی مهم در زیست‌شناسی است. اینتئین‌ها اولین بار در این موجود کشف شدند.
• ترانسپوزون‌های پروتئینی (Protein transposons): نامی که یکی از تیم‌های تحقیقاتی به ویرایشگرهای پروتئینی مبتنی بر اینتئین خود داده است. ترانسپوزون‌ها در حالت کلی به عناصر ژنتیکی متحرک گفته می‌شود.
• کد DNA (DNA code): دستورالعمل‌های ژنتیکی ذخیره شده در مولکول DNA که ویژگی‌های یک موجود زنده را تعیین می‌کند، از جمله توالی آمینواسیدهای پروتئین‌ها.
• جایگاه پذیرنده (Acceptor site): محلی خاص در پروتئین هدف که توسط مهندسی ژنتیکی ایجاد می‌شود تا ویرایشگرهای اینتئینی بتوانند در آنجا عمل کنند و محموله جدید را وارد کنند.
• پروتئین دهنده (Donor protein): پروتئینی که حامل "محموله" (مانند یک گروه شیمیایی یا آمینواسید غیرمعمول) است و آن را به پروتئین هدف منتقل می‌کند.
• محموله (Cargo): مولکول یا توالی خاصی که قرار است توسط ویرایشگر اینتئینی به پروتئین هدف پیوند زده شود.
• اینتئین‌های جدا شده (Split inteins): اینتئین‌هایی که به دو یا چند بخش تقسیم شده‌اند و تنها زمانی که این بخش‌ها به درستی کنار هم قرار بگیرند، فعالیت برش‌زنی و پیوندزنی خود را انجام می‌دهند. این ویژگی برای کنترل فرآیند ویرایش مهم است.

منبع خبر:

Powerful protein editors offer new ways of probing living cells

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. Intracellular protein editing enables incorporation of noncanonical residues in endogenous proteins (Science, 2025)
2. Protein editing using a coordinated transposition reaction (Science, 2025)

تصویر روی کاور: مولکول‌های پروتئین (تصویرسازی هنری) در حال تا خوردن به شکل نهایی خود هستند. ویرایشگرهای تازه توسعه‌یافته می‌توانند بخش‌هایی از یک پروتئین را با مولکول‌ها و آمینواسیدهای دیگر جایگزین کنند.

منبع تصویر: Ruslanas Baranauskas/Science Photo Library

گرچه این ایده که تجربیات تلخ والدین بتواند به این شکل به فرزندان و نوادگان به ارث برسد، هنوز مورد اتفاق نظر همه محققان نیست و مکانیسم دقیق آن ناشناخته باقی مانده، اما یافته‌های این پژوهش، نتایج مطالعات مشابه بر روی بازماندگان نسل‌کشی رواندا و هولوکاست را تداعی می‌کند.

در اپیزود ۱۹ پادکست نکسوس، به تفصیل درباره‌ی این مطالعه، روش تحقیق دانشمندان، یافته‌های کلیدی در مورد تغییرات اپی‌ژنتیک در DNA شرکت‌کنندگان و چگونگی باقی ماندن این نشانگرها در نسل‌های بعدی صحبت خواهیم کرد. همچنین، به نظرات کارشناسان دیگر، از جمله احتیاط‌های لازم در تفسیر نتایج، اهمیت تکرار چنین مطالعاتی و توضیحات جایگزین احتمالی برای این یافته‌ها خواهیم پرداخت.

آیا واقعاً ممکن است تجارب آسیب‌زای پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، بر سلامت و رفتار نوه‌هایشان تأثیر بیولوژیک بگذارد؟ با ما همراه باشید تا به کاوشی عمیق در علم نوظهور وراثت اپی‌ژنتیک تروما و پیامدهای احتمالی آن بپردازیم.

واژگان تخصصی بکار رفته در این اپیزود:

• اپی‌ژنتیک: مطالعه تغییرات در عملکرد ژن‌ها که ناشی از تغییر در توالی خود DNA نیست، بلکه تحت تأثیر عوامل محیطی مانند استرس ایجاد شده و می‌تواند نحوه «خوانده شدن» یا بیان ژن‌ها را تغییر دهد.
• نشانگرهای اپی‌ژنتیک: برچسب‌ها یا تغییرات شیمیایی روی DNA (مانند گروه متیل) یا پروتئین‌های مرتبط با DNA که می‌توانند تحت تأثیر محیط و تجربیات فرد قرار بگیرند و فعالیت ژن‌ها را بدون تغییر در کد ژنتیکی اصلی، تنظیم کنند.
• متیلاسیون DNA: یکی از اصلی‌ترین و مطالعه‌شده‌ترین مکانیسم‌های اپی‌ژنتیک که در آن گروه‌های شیمیایی کوچکی به نام «متیل» به بخش‌های خاصی از مولکول DNA اضافه می‌شوند. این فرآیند معمولاً منجر به سرکوب یا «خاموش شدن» فعالیت ژن‌های آن ناحیه می‌شود.
• بازبرنامه‌ریزی اپی‌ژنتیک: فرآیندی طبیعی که در مراحل اولیه رشد جنینی پستانداران رخ می‌دهد و طی آن بسیاری از نشانگرهای اپی‌ژنتیک از روی ژنوم (مجموعه کامل DNA) پاک می‌شوند، مانند یک «بازنشانی حافظه» برای DNA تا سلول‌های جنینی بتوانند به انواع مختلف سلول‌ها تمایز یابند.
• ژنوم: مجموعه کامل ماده ژنتیکی (معمولاً DNA) یک موجود زنده که شامل تمام ژن‌های آن است.
• سلول‌های جنسی (مادر): سلول‌های تولید مثلی در جنس ماده (تخمک) که نیمی از اطلاعات ژنتیکی را از مادر به نسل بعد منتقل می‌کنند. در این مطالعه، بررسی انتقال نشانگرها از طریق دودمان مادری مد نظر بوده است.

منبع خبر:

Can trauma from violence be genetically inherited? Scientists debate Syria refugee study

منابع اشاره شده در این اپیزود:

• Epigenetic signatures of intergenerational exposure to violence in three generations of Syrian refugees (Scientific Reports, 2025)
• Leukocyte Methylomic Imprints of Exposure to the Genocide against the Tutsi in Rwanda: a Pilot Epigenome-Wide Analysis (Epigenomics, 2022)
• Influences of Maternal and Paternal PTSD on Epigenetic Regulation of the Glucocorticoid Receptor Gene in Holocaust Survivor Offspring (American Journal of Psychiatry, 2014)
• Characterization of genomic regions escaping epigenetic reprogramming in sheep (Environmental Epigenetics, 2024)

تصویر روی کاور: پیامدهای قتل عام حما در سوریه در سال ۱۹۸۲. پسر جوانی مقابل مغازه‌ای ایستاده که کرکره آن پر از جای گلوله است.

منبع تصویر: Archive PL/Alamy

در این اپیزود پادکست نکسوس، به بررسی این موضوع می‌پردازیم:

• نگرانی‌های جدی در مورد اینکه چگونه مالک جدید ممکن است از این اطلاعات حساس استفاده کند. آیا شرکت‌های بیمه یا سازمان‌های اجرای قانون به این داده‌ها دسترسی پیدا خواهند کرد؟
• عدم اطمینان برای دانشمندانی که با 23andMe همکاری داشته‌اند و امیدواری آن‌ها برای ادامه دسترسی به این منبع ارزشمند.
• بحث بر سر اینکه آیا این فروش می‌تواند فرصتی برای بهینه‌سازی دسترسی به داده‌ها برای پژوهش و در نهایت به نفع علم باشد، یا زنگ خطری برای حریم خصوصی داده‌های ژنتیکی ماست.
• چه اقداماتی را مصرف‌کنندگان می‌توانند برای محافظت از اطلاعات شخصی خود انجام دهند؟

در اپیزود ۱۸ پادکست نکسوس با ما همراه باشید تا ابعاد مختلف این تصمیم، هشدارهای متخصصان اخلاق زیستی، و پیامدهای احتمالی آن را برای شما و آینده علم ژنتیک روشن کنیم. این لحظه‌ای حیاتی برای جنبش ژنتیک مصرف‌کننده است و سوالات مهمی را پیش روی همه ما قرار می‌دهد.

کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• DNA (دی‌اِن‌اِی): مولکولی که حاوی دستورالعمل‌های ژنتیکی برای رشد، نمو، عملکرد و تولید مثل همه موجودات زنده شناخته شده و بسیاری از ویروس‌ها است.
• پایگاه داده ژنتیکی (Genetic Database): مجموعه‌ای سازمان‌یافته از اطلاعات ژنتیکی افراد، که معمولاً برای تحقیقات یا اهداف پزشکی استفاده می‌شود.
• ژنومیک (Genomics): شاخه‌ای از زیست‌شناسی مولکولی که به ساختار، عملکرد، تکامل، نقشه‌برداری و ویرایش ژنوم‌ها (کل محتوای DNA یک موجود زنده) می‌پردازد.
• مطالعه علمی (Scientific Study): پژوهشی که با استفاده از روش‌های علمی برای پاسخ به یک سوال یا آزمایش یک فرضیه انجام می‌شود.
• اخلاق زیستی (Bioethics): مطالعه مسائل اخلاقی ناشی از پیشرفت‌های علوم زیستی و پزشکی.
• صفات (Traits): ویژگی‌های خاص یک فرد که می‌تواند فیزیکی (مانند رنگ چشم) یا رفتاری باشد و اغلب تحت تأثیر ژن‌ها و محیط است.
• ژنوم (Genome): مجموعه کامل مواد ژنتیکی (DNA) یک موجود زنده.

منبع خبر:

23andMe plans to sell its huge genetic database: could science benefit?

سایر منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. The controversial company selling DNA tests to consumers (Nature, 2017)
2. How 23andMe is transforming drug discovery (Nature, 2023)
3. Why 23andMe is struggling — and what it means for the genomics industry (Nature, 2025) (توجه: سال انتشار این مقاله در متن اصلی ۲۰۲۵ ذکر شده، که به نظر می‌رسد یک پیش‌بینی یا خطای تایپی باشد، اما مطابق با منبع ذکر شده است.)
4. Attorney General James Urges 23andMe Customers to Take Action to Protect Their Genetic Information (Office of the New York State Attorney General, 2024) (توجه: لینک ارائه شده در متن اصلی سال ۲۰۲۵ را نشان می‌دهد، اما محتوای واقعی هشدار مربوط به سال ۲۰۲۴ است. لینک اصلاح شده به محتوای واقعی اشاره دارد.)
5. How police are using DNA databases to find distant relatives of suspects (Nature, 2023)

تصویر روی کاور: شرکت 23andMe با فروش کیت به مشتریانی که می‌خواهند ریشه‌های ژنتیکی خود را پیدا کنند، پایگاه داده عظیمی از DNA افراد ایجاد کرد.

منبع تصویر: Tiffany Hagler-Geard/Bloomberg via Getty

ماجر از آنجا شروع شد که دولت جدید پرزیدنت دونالد ترامپ، در اقدامی غیرمنتظره، بودجه ده‌ها پروژه تحقیقاتی حیاتی در مورد «کووید مزمن» را قطع کرد. این تصمیم، نه تنها پژوهشگران را در بهت فرو برد، بلکه میلیون‌ها بیمار را که با عوارض درازمدت این بیماری دست و پنجه نرم می‌کنند، ناامید ساخت. دولت با این استدلال که «همه‌گیری تمام شده» و «کووید مزمن (طولانی) یک بحران غیرموجود است»، میلیاردها دلار بودجه را قطع و حتی دفتر تحقیقات کووید مزمن در وزارت بهداشت و خدمات انسانی (HHS) را تعطیل کرد.

اما فعالان، بیماران و دانشمندان بیکار ننشستند. در این اپیزود، روایت می‌کنیم که چگونه این جامعه مصمم، از جمله چهره‌هایی چون امیلی تیلور و مگان فیتزجرالد، کارزاری نفس‌گیر را برای بازگرداندن این بودجه‌ها آغاز کردند. از لابی‌گری با اعضای کنگره گرفته تا جلب توجه رسانه‌ها و بسیج پژوهشگرانی که نگران آینده شغلی خود بودند.

آیا این تلاش‌ها به نتیجه رسید؟ آیا موفق شدند بودجه‌های حیاتی برای درک بهتر بیولوژی کووید مزمن، تأثیر آن بر کودکان، و یافتن درمان‌های مؤثر را احیا کنند؟ در این اپیزود، جزئیات این مبارزه، پیروزی شکننده اما مهم آن‌ها، و چشم‌انداز پر از چالش پیش رو را بررسی می‌کنیم. همچنین به این می‌پردازیم که چگونه این بحران، جامعه تحقیقاتی کووید مزمنرا بیش از پیش متحد کرده است.

با اپیزود ۱۷ نکسوس همراه باشید تا بشنوید چگونه صدای بیماران و قدرت علم، توانست سد سیاست را، دست‌کم فعلاً، بشکند و چرا این مبارزه هنوز به پایان نرسیده است.

کلمات تخصصی به کار رفته در این متن:

• کووید مزمن (طولانی) (Long COVID): وضعیتی که در آن افراد پس از بهبودی اولیه از عفونت حاد کووید-۱۹، علائم مداوم یا جدیدی را برای هفته‌ها، ماه‌ها یا حتی بیشتر تجربه می‌کنند. این علائم می‌تواند طیف وسیعی از مشکلات جسمی و روانی را شامل شود.
• مؤسسه ملی بهداشت ایالات متحده (NIH): یکی از بزرگترین مراکز تحقیقات پزشکی در جهان و آژانس اصلی دولت ایالات متحده مسئول تحقیقات زیست‌پزشکی و بهداشت عمومی.
• وزارت بهداشت و خدمات انسانی ایالات متحده (HHS): وزارتخانه‌ای در دولت فدرال ایالات متحده که هدف آن حفاظت از سلامت همه آمریکایی‌ها و ارائه خدمات ضروری انسانی است. NIH زیرمجموعه آن است.
• کمک‌هزینه تحقیقاتی (Research Grant): بودجه‌ای که توسط سازمان‌ها (مانند NIH) به پژوهشگران برای انجام پروژه‌های تحقیقاتی خاص اعطا می‌شود.
• RECOVER (ابتکار تحقیقاتی NIH برای کووید مزمن): یک برنامه تحقیقاتی بزرگ و چندوجهی که توسط NIH برای درک، پیشگیری و درمان بهتر کووید مزمنراه‌اندازی شده است.
• Dysautonomia (دیس‌اتونومی): اختلالی در عملکرد سیستم عصبی خودمختار (خودکار) بدن. این سیستم عملکردهای غیرارادی مانند ضربان قلب، فشار خون، تنفس و گوارش را کنترل می‌کند. در برخی بیماران کووید مزمن، دیس‌اتونومی مشاهده می‌شود.
• Autoantibodies (اتوآنتی‌بادی‌ها): آنتی‌بادی‌هایی که به اشتباه توسط سیستم ایمنی بدن تولید شده و به سلول‌ها و بافت‌های خود بدن حمله می‌کنند (به جای عوامل خارجی مانند ویروس‌ها). تصور می‌شود اتوآنتی‌بادی‌ها در برخی موارد کووید مزمن نقش دارند.
• SARS-CoV-2: نام ویروسی است که باعث بیماری کووید-۱۹ می‌شود.

منبع خبر:

Long COVID activists fought Trump team’s research cuts and won ― for now

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. Trump administration cancels NIH grants for contentious research (Nature, 2025)
2. Trump administration purge of federal scientists must be stopped (Nature, 2025)
3. Who is Jay Bhattacharya? Trump’s pick for NIH director sparks concern (Nature, 2025)
4. US government shutdown: how will it affect science? (Nature, 2025)
5. An incomplete picture: Understanding the burden of long COVID (Economist Impact, 2024)
6. Robert F. Kennedy Jr’s controversial nomination for health secretary (Nature, 2025)
7. Commencing the Reduction of the Federal Bureaucracy (The White House, 2025)
8. NIH’s $1-billion long-COVID program beset by criticism (Nature, 2023)
9. Patient-led research is disrupting science — for the better (Nature, 2024)
10. Long COVID in children: an ‘urgent need’ for research (Nature, 2022)
11. Autoantibodies could be at the root of lingering long-COVID symptoms (Nature, 2024)
12. Trump’s pick for NIH chief faces grilling over COVID views (Nature, 2025)
13. How COVID an infection in the brain might unleash cascades of lingering symptoms (Nature, 2024)

تصویر روی کاور: حامیان کووید مزمن در جلسه استماع بودجه در سنای ایالات متحده شرکت می‌کنند.

منبع تصویر: Tom Williams/CQ-Roll Call, Inc/Getty

امسال، دانشمندان برجسته‌ای در زمینه‌های علوم زیستی، فیزیک بنیادی و ریاضیات موفق به دریافت این جایزه شده‌اند. با ما همراه باشید تا با داستان پیشگامانی آشنا شویم که با تحقیقات خود، مرزهای دانش را جابجا کرده‌اند:

• انقلابی در درمان چاقی: پنج دانشمندی که در کشف و توسعه داروهای فوق‌العاده موفق اوزمپیک و وگووی نقش داشتند، یکی از جوایز علوم زیستی را از آن خود کردند. این داروها که ابتدا برای دیابت ساخته شده بودند، با تقلید از هورمون GLP-1، نه تنها قند خون را کنترل می‌کنند بلکه به مهار اشتها و کاهش وزن چشمگیر نیز کمک می‌کنند. داستان کشف این هورمون و تبدیل آن به دارویی که زندگی میلیون‌ها نفر را تغییر داده، شنیدنی است.
• کاوش در دنیای ذرات بنیادی: به طور کاملاً استثنایی، یک جایزه فیزیک بنیادی به مجموع ۱۳٬۵۰۸ فیزیکدان از چهار گروه عظیم همکاری در سرن (CERN) اهدا شد! این ارتش کوچک از دانشمندان، با استفاده از برخورددهنده بزرگ هادرونی (LHC)، طی دهه گذشته اندازه‌گیری‌های دقیقی برای تایید مدل استاندارد فیزیک ذرات انجام داده‌اند، بوزون هیگز را بهتر شناخته‌اند و ۷۲ ذره جدید کشف کرده‌اند.
• معماری مدل استاندارد و نظریه همه‌چیز ریاضی: جرارد ت'هوف، یکی از معماران مدل استاندارد فیزیک و دنیس گیتسگوری برای کار بر روی برنامه لنگلندز، «نظریه بزرگ وحدت‌بخش ریاضیات»، دیگر برندگان این جوایز بودند.
• رمزگشایی از بیماری ام‌اس و آینده ویرایش ژن: همچنین، با پژوهشگرانی آشنا می‌شویم که عوامل محرک بیماری ام‌اس را شناسایی کرده‌اند (از نقش سلول‌های B تا ارتباط با ویروس اپشتین-بار) و دانشمندی که با توسعه فناوری‌های نوین مبتنی بر کریسپر، انقلابی در ویرایش ژن و درمان بیماری‌هایی مانند لوسمی و بیماری سلول داسی‌شکل ایجاد کرده است.

در اپیزود ۱۶ پادکست علمی نکسوس، داستان پشت این اکتشافات بزرگ، چالش‌های پیش روی دانشمندان و تأثیر شگرف این پیشرفت‌ها بر زندگی همه ما را بررسی خواهیم کرد. پس اگر به علم، نوآوری و داستان‌های الهام‌بخش علاقه‌مندید، این اپیزود را از دست ندهید!

کلمات تخصصی بکار رفته در این اپیزود:

• اوزمپیک (Ozempic) و وگووی (Wegovy): نام‌های تجاری داروهایی هستند که حاوی ماده موثره سماگلوتاید بوده و برای درمان دیابت نوع ۲ و همچنین برای کاهش وزن استفاده می‌شوند.
• پپتید شبه گلوکاگون ۱ (GLP-1): هورمونی است که به طور طبیعی در روده انسان تولید می‌شود و نقش مهمی در تنظیم قند خون (با افزایش ترشح انسولین) و کاهش اشتها (با ایجاد احساس سیری) دارد.
• دیابت: یک بیماری مزمن متابولیک است که با سطوح بالای قند خون به دلیل نقص در تولید یا عملکرد انسولین مشخص می‌شود.
• اسید چرب: نوعی مولکول لیپیدی (چربی) که یکی از اجزای سازنده چربی‌ها در بدن موجودات زنده است و نقش‌های متعددی در متابولیسم و ساختار سلولی دارد.
• پروتئین‌های خون: پروتئین‌های متنوعی که در پلاسمای خون وجود دارند و وظایف گوناگونی از جمله انتقال مواد، ایمنی، و انعقاد خون را بر عهده دارند.
• برخورددهنده بزرگ هادرونی (LHC): بزرگترین و قدرتمندترین شتاب‌دهنده ذرات در جهان، واقع در آزمایشگاه سرن در مرز سوئیس و فرانسه، که برای مطالعه ذرات بنیادی و نیروهای بین آن‌ها استفاده می‌شود.
• مدل استاندارد فیزیک ذرات: نظریه‌ای در فیزیک ذرات که ذرات بنیادی شناخته‌شده و سه نیروی از چهار نیروی بنیادی طبیعت (الکترومغناطیس، هسته‌ای ضعیف، و هسته‌ای قوی) را توصیف می‌کند.
• بوزون هیگز (Higgs boson): یک ذره بنیادی که وجود میدان هیگز را تأیید می‌کند؛ میدانی که به سایر ذرات بنیادی جرم می‌بخشد.
• پادماده (Antimatter): ماده‌ای متشکل از پادذرات، که دارای جرم یکسان با ذرات متناظر خود هستند اما بار الکتریکی و سایر اعداد کوانتومی مخالف دارند.
• پلاسمای کوارک-گلوئون (Quark-gluon plasma): حالتی از ماده که در دماها و چگالی‌های بسیار بالا (مانند لحظات اولیه پس از مهبانگ) وجود دارد و در آن کوارک‌ها و گلوئون‌ها (اجزای سازنده پروتون‌ها و نوترون‌ها) به صورت آزاد حرکت می‌کنند.
• نیروی هسته‌ای ضعیف: یکی از چهار نیروی بنیادی طبیعت که مسئول فرآیندهایی مانند واپاشی بتا در هسته‌های اتمی است.
• نیروی هسته‌ای قوی: یکی از چهار نیروی بنیادی طبیعت که کوارک‌ها را در درون پروتون‌ها و نوترون‌ها و همچنین پروتون‌ها و نوترون‌ها را در هسته اتم کنار هم نگه می‌دارد.
• نظریه اعداد (Number theory): شاخه‌ای از ریاضیات محض که به مطالعه خواص اعداد، به‌ویژه اعداد صحیح می‌پردازد.
• هندسه (Geometry): شاخه‌ای از ریاضیات که با پرسش‌هایی در مورد شکل، اندازه، موقعیت نسبی اشکال و ویژگی‌های فضا سروکار دارد.
• میدان‌های تابعی (Functional fields): در ریاضیات، به ویژه در هندسه جبری و نظریه اعداد، میدان‌های تابعی آنالوگ‌هایی از میدان‌های عددی هستند که به جای اعداد، توابع در آن‌ها نقش اصلی را دارند.
• بیماری ام‌اس (اسکلروز چندگانه - Multiple Sclerosis): یک بیماری خودایمنی مزمن است که سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع) را تحت تأثیر قرار می‌دهد و باعث آسیب به غلاف میلین رشته‌های عصبی می‌شود.
• میلین (Myelin): یک ماده چرب و پروتئینی که غلافی را در اطراف رشته‌های عصبی (آکسون‌ها) تشکیل می‌دهد و به عنوان عایق الکتریکی عمل کرده و سرعت انتقال پیام‌های عصبی را افزایش می‌دهد.
• سلول‌های B (B cells): نوعی از گلبول‌های سفید خون (لنفوسیت‌ها) هستند که نقش کلیدی در بخش هومورال سیستم ایمنی دارند و آنتی‌بادی تولید می‌کنند.
• آنتی‌بادی (Antibody): پروتئین‌هایی Y-شکل که توسط سلول‌های B تولید می‌شوند و به طور خاص به آنتی‌ژن‌ها (مولکول‌های خارجی یا غیرخودی مانند ویروس‌ها و باکتری‌ها) متصل شده و به سیستم ایمنی در شناسایی و خنثی‌سازی آن‌ها کمک می‌کنند.
• سلول‌های T (T cells): نوع دیگری از گلبول‌های سفید خون (لنفوسیت‌ها) که نقش مرکزی در ایمنی سلولی دارند و می‌توانند مستقیماً سلول‌های آلوده یا سرطانی را از بین ببرند یا به تنظیم پاسخ ایمنی کمک کنند.
• ویروس اپشتین-بار (Epstein–Barr virus - EBV): یکی از شایع‌ترین ویروس‌های انسانی که عضو خانواده ویروس‌های هرپس است و می‌تواند باعث بیماری مونونوکلئوز عفونی شود و با برخی سرطان‌ها و بیماری‌های خودایمنی (مانند ام‌اس) مرتبط است.
• ویرایش ژن کریسپر (CRISPR gene editing): یک فناوری قدرتمند و دقیق برای ویرایش ژنوم موجودات زنده است که از سیستمی باکتریایی برای شناسایی و برش توالی‌های خاص DNA استفاده می‌کند.

منبع خبر:

Obesity-drug pioneers and 13,508 physicists win US$3-million Breakthrough Prizes

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. Mapping the effectiveness and risks of GLP-1 receptor agonists (Nature Medicine, 2025)
2. Glucagon-like peptide I stimulates insulin gene expression and increases cyclic AMP levels in a rat islet cell line. (Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), 1987)
3. Truncated glucagon-like peptide I, an insulin-releasing hormone from the distal gut (FEBS Letters, 1987)
4. Identification of autoantibodies associated with myelin damage in multiple sclerosis (Nature Medicine, 1999)
5. Longitudinal analysis reveals high prevalence of Epstein-Barr virus associated with multiple sclerosis (Science, 2022)
6. Search-and-replace genome editing without double-strand breaks or donor DNA (Nature, 2019)

تصویر روی کاور: طراحی تندیس جایزه بریکترو با الهام از تصاویری از دنیای علم، از جمله سیاهچاله‌ها، صدف‌های دریایی و ساختار دی‌ان‌ای صورت گرفته است.

منبع تصویر: The Breakthrough Prizes

در اپیزود ۱۵ پادکست نکسوس، به سراغ نتایج یک نظرسنجی گسترده از بیش از ۴۰۰۰ پژوهشگر هوش مصنوعی در سراسر جهان، از جمله ایالات متحده، هند و چین می‌رویم و دیدگاه‌های آن‌ها را با نظرات عموم مردم (مردم بریتانیا) مقایسه می‌کنیم. خواهیم دید که:

• چرا ۵۴ درصد از پژوهشگران معتقدند مزایای هوش مصنوعی بر خطرات آن می‌چربد، در حالی که تنها ۱۳ درصد از مردم عادی چنین نظری دارند؟
• چه نگرانی‌های مشترکی بین دانشمندان و مردم در مورد اطلاعات نادرست، استفاده از داده‌های شخصی و جرایم سایبری وجود دارد؟
• پژوهشگران در مورد استفاده از داده‌های شخصی برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی چه نظری دارند و چرا این موضوع با برخی سیاست‌های دولتی در تضاد است؟
• هوش مصنوعی چگونه می‌تواند دسترسی به آموزش و مراقبت‌های بهداشتی را متحول کند؟
• آیا دانشمندان به دستیابی به "هوش مصنوعی عمومی" (AGI) – هوشی در سطح یا فراتر از انسان – باور دارند و این مفهوم دقیقاً به چه معناست؟

این اپیزود به شما کمک می‌کند تا با دیدی عمیق‌تر و آگاهانه‌تر به آینده‌ای که هوش مصنوعی برایمان رقم خواهد زد، نگاه کنید. با ما همراه باشید تا دریابیم که آیا این فناوری پیشرفته، واقعاً زندگی ما را بهبود خواهد بخشید یا باید خود را برای چالش‌های جدید آماده کنیم.

منبع خبر:

Will AI improve your life? Here’s what 4,000 researchers think

مقاله اشاره شده در این اپیزود:

Perspectives, Values, Voices: A Survey of AI Researchers (Zenodo, 2025)

منبع تصویر کاور: Andrey Rudakov/Bloomberg via Getty

این نقطه عطف در علم ژنتیک، که تا همین چند سال پیش رویایی دست‌نیافتنی به نظر می‌رسید، نه تنها پنجره‌ای نو به سوی درک عمیق‌تر تکامل انسان و تمایزات ژنتیکی ما با سایر نخستی‌سانان می‌گشاید، بلکه امیدی تازه برای حفاظت از این گونه‌های ارزشمند و اغلب در معرض خطر انقراض به ارمغان می‌آورد.

در اپیزود ۱۴ از پادکست نکسوس، به قلب این پژوهش جدید سفر می‌کنیم. با هم خواهیم دید که چگونه تکنیک‌های نوین توالی‌یابی، امکان خواندن کدهای ژنتیکی از ابتدا تا انتهای کروموزوم‌ها را، بدون هیچ شکافی، فراهم کرده است. از کشف هزاران ژن جدید بالقوه در شامپانزه‌ها، بونوبوها، گوریل‌ها و اورانگوتان‌ها خواهیم گفت و بررسی می‌کنیم که این اطلاعات ژنومی چگونه می‌تواند به دانشمندان در شناسایی جمعیت‌های کلیدی برای بقای این گونه‌ها کمک کند.

آیا رازهای نهفته در DNA میمون‌های انسان‌نما، کلید درک بهتر خودمان و حفظ آینده آنهاست؟ با ما همراه باشید تا با زبانی ساده، پیچیدگی‌های این کشف بزرگ و پیامدهای آن برای آینده علم و حفاظت از حیات وحش را بررسی کنیم.

کلمات تخصصی بکار رفته در این اپیزود:

• ژنوم (Genome): مجموعه کامل دستورالعمل‌های DNA که در یک سلول یافت می‌شود. به زبان ساده، ژنوم مانند کتاب راهنمای کامل یک موجود زنده است که تمام اطلاعات لازم برای ساخت و عملکرد آن موجود در آن نوشته شده است.
• توالی‌یابی (Sequencing): فرآیند تعیین ترتیب دقیق واحدهای سازنده (نوکلئوتیدها) در یک قطعه DNA یا کل ژنوم. مثل خواندن کلمات و جملات در کتاب راهنمای ژنوم است.
• DNA (دی‌ان‌ای): مولکول اصلی وراثت که حاوی دستورالعمل‌های ژنتیکی برای رشد، عملکرد، نمو و تولید مثل همه موجودات زنده شناخته شده و بسیاری از ویروس‌ها است. این همان ماده‌ای است که ژن‌ها از آن ساخته شده‌اند.
• کروموزوم (Chromosome): ساختارهایی در سلول که حاوی اطلاعات ژنتیکی (DNA) هستند و به صورت فشرده سازماندهی شده‌اند. انسان‌ها ۲۳ جفت کروموزوم دارند.
• ژن (Gene): بخشی از DNA که دستورالعمل ساخت یک پروتئین خاص یا انجام یک عملکرد خاص را در بدن کد می‌کند. ژن‌ها واحدهای اصلی وراثت هستند.
• نخستی‌سانان (Primates): راسته‌ای از پستانداران که شامل انسان‌ها، میمون‌های انسان‌نما (مانند شامپانزه، گوریل، اورانگوتان)، میمون‌ها و لمورها می‌شود. آنها معمولاً دارای مغز بزرگ، بینایی برجسته و دست‌ها و پاهای گیرنده هستند.
• میمون‌های انسان‌نما (Apes/Great Apes/Hominidae): گروهی از نخستی‌سانان بدون دم که شامل انسان‌ها، شامپانزه‌ها، گوریل‌ها و اورانگوتان‌ها می‌شود. آنها نزدیک‌ترین خویشاوندان زنده انسان هستند.

منبع خبر: What makes us human? Milestone ape genomes promise clues

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. Complete sequencing of ape genomes, (Nature, 2025)
2. Initial sequencing and analysis of the human genome, (Nature, 2001)
3. داده‌های به دست آمده توسط ماکووا و همکارانش

تصویر روی کاور:

حفاظت از اورانگوتان‌های بورنئویی که به شدت در معرض خطر انقراض قرار دارند، می‌تواند با توالی‌یابی ژنوم این موجودات تقویت شود.

منبع تصویر: Fiona Rogers/Nature Picture Library

پژوهشگران موفق شده‌اند نه تنها ساختار یک میلی‌متر مکعب از بافت مغز یک موش را با جزئیاتی حیرت‌انگیز بازسازی کنند، بلکه برای اولین بار، فعالیت هزاران نورون را نیز در این نقشه عظیم به تصویر بکشند.

تصور کنید: بیش از ۲۰۰٬۰۰۰ سلول مغزی، شامل حدود ۸۲٬۰۰۰ نورون، بیش از نیم میلیارد سیناپس (نقاط اتصال نورونی) و بیش از ۴ کیلومتر سیم‌کشی عصبی، همگی در فضایی به اندازه سر سوزن! این نقشه سه‌بعدی خارق‌العاده، که حاصل تلاش بیش از ۱۵۰ پژوهشگر در پروژه MICrONS است، درک ما را از چگونگی پردازش اطلاعات بصری و قوانین حاکم بر مدارهای عصبی متحول می‌کند.

در اپیزود ۱۳ از نکسوس، عمیق‌تر به این موضوع می‌پردازیم که چگونه دانشمندان این شاهکار را خلق کردند – از تماشای فیلم «ماتریکس» توسط موش‌ها تا استفاده از هوش مصنوعی برای تحلیل داده‌ها. همچنین، بررسی خواهیم کرد که این نقشه چه بینش‌های جدیدی در مورد نظریه «نورون‌هایی که با هم شلیک می‌کنند، با هم متصل می‌شوند» ارائه داده و چگونه می‌تواند به کشف رازهای حافظه و سایر عملکردهای پیچیده مغز کمک کند.

با ما همراه باشید تا سفری به درون پیچیدگی‌های مغز داشته باشیم و دریابیم که این دستاورد چگونه می‌تواند آینده علوم اعصاب و هوش مصنوعی را شکل دهد.

کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• نورون (Neuron): سلول اصلی سیستم عصبی که مسئول پردازش و انتقال اطلاعات از طریق سیگنال‌های الکتریکی و شیمیایی است. به زبان ساده، واحد سازنده و کارکردی مغز و اعصاب.
• سیناپس (Synapse): نقطه اتصال و ارتباط بین دو نورون، یا بین یک نورون و یک سلول دیگر (مانند سلول ماهیچه‌ای). پیام‌های عصبی از طریق سیناپس‌ها از یک نورون به نورون دیگر منتقل می‌شوند.
• دیاگرام سیم‌کشی (نقشه اتصالات عصبی) / کانکتوم (Connectome): نقشه جامعی از تمام اتصالات عصبی (سیناپس‌ها) در مغز یا بخشی از آن. این نقشه نشان می‌دهد که چگونه نورون‌ها به یکدیگر متصل شده‌اند.
• کانکتومیکس (Connectomics): شاخه‌ای از علوم اعصاب که به مطالعه و نقشه‌برداری از کانکتوم (ساختار اتصالات مغزی) می‌پردازد تا چگونگی پردازش و سازماندهی اطلاعات توسط مغز را درک کند.
• قشر مغز (Cerebral Cortex): لایه بیرونی و چین‌خورده مغز که در پستانداران بسیار توسعه یافته است و مسئول عملکردهای عالی شناختی مانند تفکر، زبان، حافظه، و پردازش اطلاعات حسی (مانند بینایی) است.
• مدارهای عصبی (Neural circuits): مجموعه‌ای از نورون‌های متصل به هم که برای انجام یک عملکرد خاص با یکدیگر همکاری می‌کنند. این مدارها اساس پردازش اطلاعات در مغز هستند.

منبع خبر:

Biggest brain map ever details huge number of neurons and their activity

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. Functional connectomics spanning multiple areas of mouse visual cortex (Nature, 2025)
2. A petavoxel fragment of human cerebral cortex reconstructed at nanoscale resolution (Science, 2024)
3. Functional connectomics reveals general wiring rule in mouse visual cortex (Nature, 2025)
4. داده‌های پروژه MICrONS به صورت آنلاین در دسترس است: MICrONS Explorer

تصویر روی کاور:

تصویرسازی از بیش از ۱۰۰۰ سلول مغزی، از میان سلول‌هایی که از تحلیل یک میلی‌متر مکعب بافت مغز یک موش بازسازی شده‌اند.

منبع تصویر: Allen Institute

این کشف، که با استفاده از تکنیک‌های پیشرفته تحلیل پروتئین‌های باستانی صورت گرفته، دنیای ماقبل تاریخ را دگرگون می‌کند و محدوده جغرافیایی شناخته‌شده این انسان‌های مرموز را از مناطق سرد و مرتفع سیبری و تبت به اقلیم‌های گرم‌تر و شرقی‌تر گسترش می‌دهد.

در این اپیزود از پادکست نکسوس، به سفری شگفت‌انگیز در زمان می‌رویم تا بفهمیم:

• چگونه دانشمندان پس از سال‌ها تلاش و با اصلاح دقیق تکنیک‌های استخراج پروتئین، موفق به شناسایی این فسیل مرموز، موسوم به «پنگهو ۱» شدند؟
• دنیسووان‌ها چه کسانی بودند و چرا کشف آن‌ها در تایوان، تصورات قبلی ما را درباره پراکندگی جغرافیایی‌شان به چالش می‌کشد؟ (از سیبری سرد تا تایوان گرمسیری!)
• این یافته چگونه به درک ما از تعاملات دنیسووان‌ها با انسان‌های مدرن (هومو ساپینس) و میراث ژنتیکی آن‌ها در جمعیت‌های امروزی، به‌ویژه در منطقه اقیانوس آرام، کمک می‌کند؟
• آیا این کشف می‌تواند به ما در ترسیم چهره واقعی دنیسووان‌ها و شناسایی سایر فسیل‌های احتمالی آن‌ها در نقاط دیگر جهان، مانند «مرد اژدها» در چین، کمک کند؟

همراه ما باشید تا با جزئیات این اکتشاف هیجان‌انگیز و پیامدهای آن برای بازنویسی تاریخ تکامل انسان آشنا شوید. سفری به اعماق گذشته، در جستجوی ردپای خویشاوندان فراموش‌شده‌مان.

کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• دنیسووان (Denisovan): گروهی از انسان‌های باستانی (آرکائیک) که خویشاوند نزدیک نئاندرتال‌ها و انسان‌های امروزی (هومو ساپینس) بوده‌اند. نام آن‌ها از غار دنیسووا در سیبری گرفته شده که اولین بقایای آن‌ها در آنجا کشف شد.
• پروتئین‌های باستانی (Ancient Proteins): مولکول‌های پروتئینی که از بقایای موجودات بسیار قدیمی (مانند فسیل‌ها) استخراج می‌شوند. تحلیل این پروتئین‌ها می‌تواند اطلاعاتی درباره گونه، روابط تکاملی و حتی گاهی جنسیت فرد ارائه دهد، به‌ویژه زمانی که DNA به دلیل قدمت زیاد تخریب شده باشد.
• انسان‌تبار (Hominin): گروهی از نخستی‌ها که شامل انسان‌های امروزی، اجداد مستقیم آن‌ها و گونه‌های منقرض‌شده خویشاوند نزدیک انسان (مانند نئاندرتال‌ها و دنیسووان‌ها) می‌شود.
• توالی آمینواسیدی (Amino Acid Sequence): ترتیب قرارگیری آمینواسیدها در یک پروتئین. این توالی ساختار و عملکرد پروتئین را تعیین می‌کند و تفاوت در آن می‌تواند نشانگر تفاوت‌های گونه‌ای یا فردی باشد.
• هومو ساپینس (Homo sapiens): نام علمی گونه انسان امروزی.

منبع خبر:

Mysterious human fossil found in Taiwan was a Denisovan

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. A male Denisovan mandible from Pleistocene Taiwan (Science, 2025)
2. The first archaic Homo from Taiwan (Nature Communications, 2015)
3. The complete mitochondrial DNA genome of an unknown hominin from southern Siberia (Nature, 2010)
4. A late Middle Pleistocene Denisovan mandible from the Tibetan Plateau (Nature, 2019)
5. Direct dating of human fossils and the ever-changing story of human evolution (Quaternary Science Reviews, 2023)
6. A Middle Pleistocene Denisovan molar from the Annamite Chain of northern Laos (Nature Communications, 2022)
7. Massive cranium from Harbin in northeastern China establishes a new Middle Pleistocene human lineage (The Innovation, 2021)

تصویر روی کاور: تصویرسازی هنرمندانه از یک مرد انسان باستانی که به دنیسووان‌ها تعلق داشته است.

منبع تصویر: Cheng-Han Sun

این سیستم پیشگام، با بهره‌گیری از قدرت هوش مصنوعی، دوربین‌های مینیاتوری نصب‌شده روی عینک و بازخوردهای هوشمند صوتی و لرزشی، به کاربران کمک می‌کند تا موانع را شناسایی کرده، مسیر خود را پیدا کنند و با اطمینان بیشتری در محیط اطراف خود حرکت کنند.

در این اپیزود، به بررسی جزئیات این فناوری، از الگوریتم‌های یادگیری ماشین گرفته تا «پوست مصنوعی» که هشدارهای لمسی ارائه می‌دهد، می‌پردازیم.

خواهیم شنید که چگونه این سیستم در آزمایش‌های اولیه توانسته عملکرد مسیریابی کاربران را تا ۲۵٪ نسبت به عصاهای سنتی بهبود بخشد. همچنین، نظرات متخصصان برجسته در مورد پتانسیل‌ها، چالش‌ها و آینده این فناوری، از جمله ایده بلندپروازانه قرار دادن دوربین‌ها روی لنزهای تماسی، مورد بحث قرار خواهد گرفت.

آیا هوش مصنوعی می‌تواند واقعاً «جایگزین چشم‌ها» شود؟

محدودیت‌های فعلی چیست و چه گام‌هایی برای تبدیل این نمونه اولیه به یک ابزار کاربردی و قابل اعتماد روزمره لازم است؟ اگر به آینده فناوری‌های کمکی، هوش مصنوعی و بهبود کیفیت زندگی افراد کم‌بینا علاقه‌مندید، این اپیزود را از دست ندهید و با ما همراه شوید تا دریابیم چگونه علم و نوآوری مرزهای جدیدی را در توانمندسازی انسان‌ها می‌گشاید.

کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• چشم‌پزشکی مولکولی و بالینی: شاخه‌ای از پزشکی که به مطالعه و درمان بیماری‌های چشم در سطح مولکولی (بررسی ژن‌ها، پروتئین‌ها و فرآیندهای سلولی مرتبط با بینایی و بیماری‌های آن) و همچنین در محیط بالینی (تشخیص، درمان و مراقبت مستقیم از بیماران مبتلا به اختلالات چشمی) می‌پردازد. هدف آن درک عمیق‌تر اساس بیماری‌های چشمی و توسعه درمان‌های نوین و هدفمند است.
• عصب‌شناس: متخصصی در علوم اعصاب که به مطالعه ساختار، عملکرد، رشد، شیمی، فارماکولوژی و آسیب‌شناسی دستگاه عصبی (شامل مغز، نخاع و اعصاب محیطی) می‌پردازد. عصب‌شناسان در زمینه بیماری‌ها و اختلالات عصبی تحقیق و درمان می‌کنند.
• پوست مصنوعی: در این متن، به پچ‌های انعطاف‌پذیری اشاره دارد که مواد مهندسی‌شده‌ای هستند و برای تقلید از برخی خواص پوست طبیعی (مانند انعطاف‌پذیری و قابلیت انتقال حس) طراحی شده‌اند. در این سیستم، از آن‌ها برای ایجاد بازخورد لمسی از طریق لرزش و هشدار به کاربر در مورد موانع یا اشیاء نزدیک استفاده می‌شود.

منبع خبر:

AI-boosted cameras help blind people to navigate

منبع اشاره شده در این اپیزود:

Human-centred design and construction of a multimodal wearable visual aid system (Nature Machine Intelligence, 2025)

تصویر روی کاور:

دوربین‌ها در حال حاضر روی عینک این ابزار پوشیدنی نصب شده‌اند، اما این گروه پژوهشی در تلاش است تا دستگاه‌ها را سبک‌تر و نامحسوس‌تر بسازد.

منبع تصویر: Tang et al., Nature Machine Intelligence

در این اپیزود از پادکست نکسوس، به جزئیات این کارآزمایی جدید می‌پردازیم:

• چگونه چهار فرد مبتلا به نارسایی کبد به طور موقت به کبد خوک‌های اصلاح ژنتیکی شده متصل خواهند شد؟
• این خوک‌ها چگونه اصلاح شده‌اند تا بدن انسان عضو پیوندی را پس نزند و سازگاری بیشتری ایجاد شود؟
• شرکت‌های پیشرو در این فناوری، ای‌جنسیس و اورگان‌آکس، چه نقشی دارند و این کارآزمایی چگونه می‌تواند راه را برای درمان‌های جدید هموار کند؟

همچنین به بررسی چالش‌های پیش رو، از جمله خطر پس زدن عضو و عفونت‌ها، و همچنین نگاهی به سایر پیشرفت‌ها در زمینه پیوند اعضا از حیوان به انسان (xenotransplantation)، مانند پیوند کلیه خوک، خواهیم پرداخت. آیا این درمان‌ها می‌توانند به عنوان یک «پل موقت» عمل کنند تا به بیماران فرصت بهبودی یا رسیدن به پیوند انسانی را بدهند؟

با ما همراه باشید تا با متخصصان این حوزه هم‌کلام شویم، نگاهی عمیق‌تر به دهه‌ها تحقیق در این زمینه بیندازیم و بفهمیم که آیا آینده‌ای که در آن اعضای حیوانات می‌توانند جان انسان‌ها را نجات دهند، نزدیک‌تر از آن چیزی است که فکر می‌کنیم.

اگر به آینده پزشکی، نوآوری‌های زیست‌فناوری و امید به درمان بیماری‌های صعب‌العلاج علاقه‌مندید، این اپیزود را از دست ندهید.

کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• نارسایی کبد (Liver Failure): وضعیتی که در آن کبد دیگر نمی‌تواند عملکردهای حیاتی خود مانند تصفیه خون، تولید پروتئین‌ها و متابولیسم مواد را به درستی انجام دهد.
• پیوند اعضا از حیوان به انسان (Xenotransplantation): فرآیند پیوند سلول‌ها، بافت‌ها یا اعضای زنده از یک گونه حیوانی به یک گونه دیگر (در اینجا، از خوک به انسان).
• نارسایی حاد روی مزمن کبد (Acute-on-chronic liver failure): یک وضعیت بحرانی که در آن فردی که از قبل بیماری مزمن کبدی داشته، دچار وخامت ناگهانی و شدید عملکرد کبد می‌شود.
• انسفالوپاتی کبدی (Hepatic encephalopathy): اختلال در عملکرد مغز که به دلیل تجمع سموم در خون (به علت ناتوانی کبد در تصفیه آن‌ها) رخ می‌دهد و می‌تواند منجر به گیجی، تغییرات شخصیتی و حتی کما شود.
• پس زدن عضو (Organ rejection): واکنش سیستم ایمنی بدن فرد گیرنده عضو که عضو پیوندی جدید را به عنوان یک جسم خارجی شناسایی کرده و به آن حمله می‌کند، که می‌تواند منجر به آسیب یا از کار افتادن عضو پیوندی شود.
• اصلاح ژنتیکی (Genetically modified): تغییر در مواد ژنتیکی (DNA) یک موجود زنده با استفاده از تکنیک‌های مهندسی ژنتیک، در این مورد برای کاهش احتمال پس زدن عضو توسط سیستم ایمنی انسان و افزایش سازگاری.

منبع خبر:

Pig livers for people: US regulator greenlights first safety trial

تصویر روی کاور:

خوک‌هایی که برای آزمایش‌های پیوند عضو از حیوان به انسان پرورش داده می‌شوند، معمولاً به صورت ژنتیکی اصلاح می‌شوند تا احتمال حمله سیستم ایمنی گیرنده به عضو پیوندی کاهش یابد.

منبع تصویر: Shelby Lum/AP via Alamy

در این گفتگو، به بررسی جزئیات این پژوهش پیشرو از دانشگاه توکیو می‌پردازیم. کشف می‌کنیم که این تکه مرغ ۱۱ گرمی چگونه بدون نیاز به کشتار حیوانات و با استفاده از سلول‌های نمونه‌برداری شده تولید شده است. با چالش‌های پیش رو، از جمله خوراکی نبودن الیاف مورد استفاده در سیستم گردش خون و نیاز به توسعه‌ی بیشتر برای رسیدن به طعم و بافت مطلوب، آشنا می‌شویم.

همچنین، نگاهی خواهیم داشت به وضعیت کنونی صنعت گوشت پرورشی در جهان، شرکت‌های پیشرو مانند Mosa Meat و GOOD Meat، و فناوری‌های مختلفی که برای تولید این محصولات به کار گرفته می‌شوند، از جمله چاپ سه‌بعدی.

آیا گوشت آزمایشگاهی می‌تواند راه حلی پایدار برای تأمین غذای آینده باشد و اثرات زیست‌محیطی دامپروری سنتی را کاهش دهد؟

یا آنطور که منتقدان می‌گویند، فرآیندی گران، انرژی‌بر و حتی مضرتر از رژیم‌های گیاهی است؟

علاوه بر کاربردهای غذایی، به پتانسیل این فناوری در پزشکی بازساختی و رشد بافت‌های بزرگ برای پیوند نیز اشاره خواهیم کرد.

اگر به آینده غذا، فناوری‌های زیستی و چالش‌های پیش روی بشریت علاقه‌مندید، این اپیزود را از دست ندهید! با ما همراه باشید تا دریابیم آیا به زودی شاهد حضور گسترده‌ی گوشت‌های آزمایشگاهی در بشقاب‌هایمان خواهیم بود یا خیر.

کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• گوشت پرورش‌یافته در آزمایشگاه (Lab-grown meat / Cultured meat): گوشتی که از کشت مستقیم سلول‌های حیوانی در یک محیط کنترل‌شده (آزمایشگاه) تولید می‌شود، بدون نیاز به پرورش و کشتار حیوانات.
• سلول‌های نمونه‌برداری شده (بیوپسی‌شده) (Biopsied cells): سلول‌هایی که از طریق یک عمل جراحی کوچک به نام بیوپسی، از بافت زنده یک حیوان برداشته می‌شوند تا برای کشت در آزمایشگاه استفاده شوند.
• داربست خوراکی (Edible scaffold): ساختاری سه‌بعدی و قابل خوردن که سلول‌ها روی آن قرار می‌گیرند و رشد می‌کنند تا شکل و بافت مورد نظر (مانند یک تکه گوشت) را به خود بگیرند.
• سیستم گردش خون مصنوعی (Artificial circulatory system): سیستمی مهندسی‌شده که عملکرد رگ‌های خونی طبیعی را تقلید می‌کند و وظیفه رساندن مواد مغذی و اکسیژن به سلول‌ها یا بافت‌های در حال رشد را بر عهده دارد.
• الیاف توخالی نیمه‌تراوا (Semi-permeable hollow fibers): لوله‌های بسیار باریک با دیواره‌هایی که اجازه عبور انتخابی برخی مواد (مانند مواد مغذی) را می‌دهند، در حالی که از عبور مواد دیگر (مانند سلول‌ها) جلوگیری می‌کنند. این الیاف در این پژوهش برای تغذیه بافت استفاده شده‌اند.
• گرید غذایی (Food-grade): اصطلاحی که نشان می‌دهد یک ماده یا محصول برای تماس با غذا یا مصرف انسان ایمن و مورد تأیید است.
• پزشکی بازساختی (Regenerative medicine): شاخه‌ای از پزشکی که بر ترمیم، جایگزینی یا بازسازی سلول‌ها، بافت‌ها یا اندام‌های آسیب‌دیده یا بیمار تمرکز دارد، اغلب با استفاده از روش‌های مهندسی بافت و سلول درمانی.

منبع خبر:

Winner, winner, lab-made dinner! Team grows nugget-sized chicken chunk

منابع اشاره شده در این اپیزود:

Growing large-scale cultured meat with nutrient-supplying hollow fibers (Trends in Biotechnology, 2025)

تصویر روی کاور: پژوهشگران یک تکه مرغ را در آزمایشگاه پرورش دادند که حدود ۷ سانتی‌متر طول و ۲ سانتی‌متر ضخامت داشت.

منبع تصویر: Credit: Shoji Takeuchi, The University of Tokyo

بیماری پارکینسون، یک اختلال عصبی پیشرونده است که میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده و با علائمی چون لرزش، سفتی عضلات و کندی حرکت، کیفیت زندگی مبتلایان را به شدت کاهش می‌دهد. متأسفانه، تاکنون درمان قطعی برای این بیماری وجود نداشته است.

اما خبرهای جدید، بارقه‌ای از امید را روشن کرده‌اند. دو کارآزمایی بالینی بسیار مورد انتظار با استفاده از سلول‌های بنیادی برای درمان پارکینسون، نتایج اولیه دلگرم‌کننده‌ای را نشان داده‌اند. در این روش نوآورانه، نورون‌های مشتق از سلول‌های بنیادی به مغز بیماران تزریق می‌شوند تا جایگزین سلول‌های تولیدکننده دوپامین شوند که در این بیماری از بین رفته‌اند.

در این اپیزود، به عمق این مطالعات و کارآزمایی‌های بالینی جدید می‌رویم:

• چگونه سلول‌های بنیادی به کمک بیماران پارکینسون می‌آیند؟
• نتایج این کارآزمایی‌های اولیه چه چیزی را نشان می‌دهند؟ آیا این روش ایمن است؟
• آیا سلول‌های پیوندی واقعاً می‌توانند دوپامین تولید کنند و علائم بیماری را بهبود بخشند؟
• چه چالش‌هایی پیش روی این درمان قرار دارد و گام‌های بعدی چیست؟
• آیا می‌توانیم به زودی شاهد درمان قطعی پارکینسون باشیم؟

در این اپیزود با زبانی ساده و قابل فهم، به بررسی جزئیات این پژوهش‌های پیشرو، توضیحات و نقل قول دانشمندان برجسته در این حوزه، چالش‌های پیش رو و آینده‌ی درمان پارکینسون با سلول‌های بنیادی بپردازیم. این اپیزود برای تمام کسانی که به پیشرفت‌های علمی در حوزه سلامت علاقه‌مندند، و به‌خصوص برای افراد مبتلا به پارکینسون و خانواده‌هایشان، شنیدنی خواهد بود.

کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود و توضیح آن‌ها:

• سلول‌های بنیادی (Stem cells): سلول‌های اولیه‌ای که قابلیت تبدیل شدن به انواع مختلف سلول‌های بدن را دارند. در این مورد، به سلول‌های عصبی تولیدکننده دوپامین تمایز داده می‌شوند.
• نورون (Neuron): سلول عصبی، واحد اصلی سیستم عصبی که وظیفه انتقال پیام‌های عصبی را بر عهده دارد.
• دوپامین (Dopamine): یک ماده شیمیایی مهم در مغز (انتقال‌دهنده عصبی) که در کنترل حرکت، انگیزه و پاداش نقش دارد. کمبود آن عامل اصلی علائم پارکینسون است.
• بیماری پارکینسون (Parkinson's disease): یک بیماری پیشرونده عصبی ناشی از مرگ سلول‌های تولیدکننده دوپامین در مغز که منجر به لرزش، سفتی عضلات و کندی حرکت می‌شود.
• سلول‌های پیش‌ساز عصبی (Neural precursor cells): سلول‌هایی که در مسیر تبدیل شدن به نورون‌ها یا سایر سلول‌های سیستم عصبی قرار دارند؛ هنوز کاملاً تمایز نیافته‌اند اما به سمت سلول عصبی شدن هدایت شده‌اند.
• پوتامن (Putamen): بخشی از ساختار مغز که در تنظیم حرکات و یادگیری نقش دارد و یکی از نواحی اصلی است که در بیماری پارکینسون تحت تأثیر قرار می‌گیرد و دوپامین خود را از دست می‌دهد.
• داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی (Immunosuppressant drugs): داروهایی که فعالیت سیستم ایمنی بدن را کاهش می‌دهند تا از رد پیوند سلول‌های جدید (که از فرد دیگری گرفته شده‌اند) توسط بدن جلوگیری کنند.
• سلول‌های پرتوان (Pluripotent cells): نوعی از سلول‌های بنیادی (مانند سلول‌های بنیادی جنینی یا سلول‌های iPS) که می‌توانند به تمام انواع سلول‌های بدن بزرگسال تمایز یابند. در مطالعه ژاپنی، سلول‌های بالغ به این حالت پرتوان بازگردانده شده‌اند.
• سلول‌های پرتوان القایی (Induced Pluripotent Stem cells): نوعی از سلول‌های بنیادی پرتوان هستند که با القای برخی عوامل خاص آنها را به حالت بنیادی تبدیل می‌کنند.

منبع خبر: ‘Big leap’ for Parkinson’s treatment: symptoms improve in stem-cells trials

منابع اشاره شده در این اپیزود:

• Phase I trial of hES cell-derived dopaminergic neurons for Parkinson’s disease (Nature, 2025)
• Phase I/II trial of iPS-cell-derived dopaminergic cells for Parkinson’s disease (Nature, 2025)

منبع تصویر: GJLP/Science Photo Library

در این اپیزود از پادکست نکسوس، نتایج مطالعه‌ای جذاب بر روی موش‌ها و انسان‌ها را بررسی می‌کنیم که نشان می‌دهد تزریق واکسن یادآور کووید-۱۹ در همان بازویی که دوز اولیه تزریق شده، می‌تواند به پاسخ ایمنی سریع‌تر و قوی‌تری منجر شود. این یافته، به خصوص در شرایط همه‌گیری‌های آینده که سرعت ایجاد ایمنی جمعی حیاتی است، اهمیت فوق‌العاده‌ای پیدا می‌کند.

با ما همراه باشید تا با دکتر می لینگ مونیه، از پژوهشگران این مطالعه، و دیدگاه‌های او آشنا شویم. همچنین به نقش سلول‌های ایمنی تخصصی مانند «ماکروفاژهای سینوس ساب‌کپسولار» و «سلول‌های B خاطره» در این فرآیند خواهیم پرداخت. آیا این یافته‌ها با مطالعات قبلی تناقض دارد؟ دکتر مارسل کرلین، از نویسندگان یک مطالعه دیگر در این زمینه، به این سوال پاسخ می‌دهد و به اهمیت نقاط زمانی مختلف در ارزیابی پاسخ ایمنی اشاره می‌کند.

این اپیزود نه تنها برای علاقه‌مندان به علم و پزشکی، بلکه برای هر کسی که به سلامت خود و جامعه اهمیت می‌دهد، شنیدنی خواهد بود. آیا این یافته‌ها به معنای تغییر در پروتکل‌های واکسیناسیون است؟ محدودیت‌های این مطالعه چیست و آیا این نتایج برای واکسن‌های تک‌دوز مانند واکسن آنفولانزا نیز کاربرد دارد؟

برای شنیدن جزئیات کامل این پژوهش جذاب و پیامدهای آن برای سلامت عمومی، این اپیزود را از دست ندهید!

کلمات تخصصی علوم زیستی:

• ماکروفاژهای سینوس ساب‌کپسولار (subcapsular sinus macrophages): نوعی از سلول‌های ایمنی بزرگ (ماکروفاژها) هستند که در لایه بیرونی غدد لنفاوی (زیر کپسول) قرار دارند. وظیفه آنها به دام انداختن عوامل بیماری‌زا و ارائه آنها به سایر سلول‌های ایمنی برای شروع پاسخ ایمنی است.
• غدد لنفاوی (lymph nodes): اندام‌های کوچک و لوبیایی شکلی در سراسر بدن که بخشی از سیستم ایمنی هستند. آنها فیلترهایی برای مواد خارجی و محل تجمع سلول‌های ایمنی برای مبارزه با عفونت‌ها می‌باشند.
• سلول‌های B خاطره (memory B cells): نوعی سلول ایمنی (لنفوسیت B) که پس از اولین برخورد با یک عامل بیماری‌زا (مانند ویروس یا واکسن) ایجاد می‌شود. این سلول‌ها "حافظه" برخورد قبلی را نگه می‌دارند و در صورت مواجهه مجدد با همان عامل، به سرعت فعال شده و مقادیر زیادی آنتی‌بادی تولید می‌کنند.
• آنتی‌بادی‌های خنثی‌کننده (neutralizing antibodies): پروتئین‌هایی که توسط سلول‌های B (به ویژه پلاسماسل‌ها که از سلول‌های B تمایز یافته‌اند) تولید می‌شوند. این آنتی‌بادی‌ها به طور خاص به بخش‌هایی از ویروس یا سایر عوامل بیماری‌زا متصل شده و از ورود آنها به سلول‌های میزبان و ایجاد عفونت جلوگیری می‌کنند.
• ویروس سارس-کوو-۲ (SARS-CoV-2 virus): ویروسی که عامل بیماری کووید-۱۹ (بیماری کروناویروس ۲۰۱۹) است.
• سویه‌های دلتا و اُمیکرون (Delta and Omicron variants): نسخه‌های جهش‌یافته از ویروس سارس-کوو-۲ که ممکن است در ویژگی‌هایی مانند سرعت انتقال یا شدت بیماری‌زایی با سویه اصلی متفاوت باشند.

منابع:

منبع خبر: COVID vaccine works faster with both doses in the same arm

منابع اشاره شده در این اپیزود:

• Macrophages direct location-dependent recall of B cell memory to vaccination (Cell, 2025)
• Contralateral second dose improves antibody responses to a 2-dose mRNA vaccination regimen (The Journal of Clinical Investigation, 2025)

منبع تصویر: Genaro Molina/Los Angeles Times via Getty

همراه با ما، ردپای این ابزارهای هوشمند را در صدها مقاله علمی، حتی در مجلات بسیار معتبر، دنبال کنید. کارآگاهان علم چگونه این موارد را شناسایی می‌کنند؟ چرا نویسندگان استفاده از هوش مصنوعی را اعلام نمی‌کنند و این پنهان‌کاری چه پیامدهایی برای سلامت و اعتبار علم دارد؟

در این اپیزود، به موارد زیر خواهیم پرداخت:

• نشانه‌های آشکار و پنهان استفاده از چت‌بات‌ها در متون علمی.
• ماجرای مقالاتی که بی‌سروصدا و بدون هیچ توضیحی تصحیح شده‌اند تا ردپای هوش مصنوعی پاک شود (پدیده «اصلاحات پنهانی»).
• سیاست‌های متفاوت ناشران بزرگ در قبال استفاده از AI و چالش‌های پیش رو.
• آیا صرفاً اعلام استفاده از هوش مصنوعی کافی است یا به شفافیت بیشتری نیاز داریم؟
• چگونه کشف یک عبارت ساده تولید شده توسط هوش مصنوعی می‌تواند به شناسایی مشکلات عمیق‌تر در یک مقاله منجر شود؟

این اپیزود برای تمام پژوهشگران، دانشجویان، ویراستاران، و هر کسی که به سلامت و آینده علم اهمیت می‌دهد، ضروری است. با ما همراه باشید تا دریابیم چگونه می‌توان از این چالش جدید عبور کرد و اعتبار متون علمی را حفظ نمود.

منبع خبر:

Science sleuths flag hundreds of papers that use AI without disclosing it

منابع اشاره شده در این اپیزود:

1. Successful management of an Iatrogenic portal vein and hepatic artery injury in a 4-month-old female patient: A case report and literature review (Radiology Case Reports, 2024)
2. Suspected Undeclared Use of Artificial Intelligence in the Academic Literature: An Analysis of the Academ-AI Dataset (arXiv preprint arXiv, 2024)
3. ‘As of my last knowledge update’: How is content generated by ChatGPT infiltrating scientific papers published in premier journals? (Learned Publishing, 2024)
4. A comparative analysis of blended learning and traditional instruction: Effects on academic motivation and learning outcomes (PLOS one, 2024)
5. Exploring cardiac impact of oral nicotine exposure in a transplantable Neoplasm Mice Model: Insights from biochemical analysis, morphometry, and molecular docking: Chlorella vulgaris green algae support (Toxicology, 2023)
6. The Existence of Stealth Corrections in Scientific Literature—A Threat to Scientific Integrity (Learned Publishing, 2025)

منبع تصویر روی کاور: Laurence Dutton/Getty

این پژوهش که در نشریه معتبر PNAS منتشر شده، بر نقش کلیدی دوپامین و دو گروه از نورون‌ها در ناحیه آمیگدال مغز (یکی تحریک‌کننده ترس و دیگری سرکوب‌کننده آن) تمرکز دارد. محققان با بررسی موش‌ها نشان دادند که چگونه سیگنال‌های دوپامین، نورون‌های «ضد ترس» را فعال کرده و به آرام شدن حیوان پس از تجربه یک موقعیت استرس‌زا کمک می‌کنند.

آیا می‌توانیم ترس‌هایمان را فراموش کنیم؟ علم چه می‌گوید؟

گرچه این تحقیقات در مراحل اولیه قرار دارد، اما می‌تواند راه را برای توسعه درمان‌های نوین برای اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و سایر بیماری‌های مرتبط با ترس هموار سازد.

با ما همراه باشید تا جزئیات این مطالعه پیشگامانه و امیدهای آن برای آینده را بررسی کنیم.

توضیح برخی عبارات و کلمات به کار رفته در این اپیزود:

• نورون‌ها (Neurons): سلول‌های عصبی مغز و سیستم عصبی که وظیفه انتقال پیام‌ها و اطلاعات را بر عهده دارند. شبیه سیم‌های برق در یک مدار پیچیده عمل می‌کنند.
• آمیگدال با پایه‌های جانبی (BLA - Basolateral Amygdala): بخشی از آمیگدال (یک ناحیه بادامی شکل در عمق مغز) است که نقش بسیار مهمی در پردازش احساسات، به ویژه ترس و یادگیری مرتبط با ترس دارد. در این مطالعه، نورون‌های تحریک‌کننده و سرکوب‌کننده ترس در این ناحیه بررسی شده‌اند.
• انتقال‌دهنده عصبی دوپامین (Neurotransmitter Dopamine): یک ماده شیمیایی در مغز (نوعی پیام‌رسان عصبی) است که نقش‌های متعددی از جمله در احساس لذت، پاداش، انگیزه، و همانطور که این تحقیق نشان می‌دهد، در فرآیند خاموش شدن یا انقراض ترس دارد.
• ناحیه تگمنتال شکمی (VTA - Ventral Tegmental Area): گروهی از نورون‌ها در بخشی از مغز میانی که یکی از منابع اصلی تولیدکننده دوپامین در مغز است. این ناحیه سیگنال‌های دوپامین را به بخش‌های دیگر مغز، از جمله آمیگدال، ارسال می‌کند.
• انقراض ترس (Fear Extinction): فرآیندی که در آن یک پاسخ ترس آموخته‌شده به تدریج کاهش می‌یابد یا از بین می‌رود، زمانی که محرک ترسناک دیگر با پیامد منفی (مانند شوک) همراه نباشد. در واقع، یادگیری جدیدی اتفاق می‌افتد که نشان می‌دهد دیگر دلیلی برای ترسیدن وجود ندارد.
• اختلال استرس پس از سانحه (PTSD - Post-Traumatic Stress Disorder): یک اختلال اضطرابی که در پی تجربه یا مشاهده یک رویداد آسیب‌زا و وحشتناک ایجاد می‌شود. افراد مبتلا ممکن است با یادآوری‌های مکرر، کابوس‌ها، و اضطراب شدید دست و پنجه نرم کنند، حتی مدت‌ها پس از پایان خطر واقعی.
• ردیاب‌های فلورسنت (Fluorescent Trackers): مواد شیمیایی خاصی که وقتی تحت تابش نور معینی قرار می‌گیرند، از خود نور (فلورسانس) ساطع می‌کنند. دانشمندان از این مواد برای علامت‌گذاری و مشاهده سلول‌ها یا مسیرهای عصبی خاص در مغز استفاده می‌کنند، مثل رنگ کردن یک مسیر برای دیدن آن.
• اپتوژنتیک (Optogenetics): یک فناوری پیشرفته در علوم اعصاب که در آن از نور برای کنترل دقیق فعالیت نورون‌هایی که به طور ژنتیکی برای پاسخ به نور اصلاح شده‌اند، استفاده می‌شود. این تکنیک به دانشمندان اجازه می‌دهد تا عملکرد مدارهای خاص مغزی را بررسی کنند.
• فیبر نوری (Fiber Optics - در این متن): رشته‌های بسیار نازک و شفاف (معمولاً از شیشه یا پلاستیک) که می‌توانند نور را از یک نقطه به نقطه دیگر منتقل کنند. در این تحقیق، برای رساندن نور به نورون‌های خاص در مغز موش‌ها (در تکنیک اپتوژنتیک) و همچنین برای ثبت فعالیت نوری ناشی از فعالیت دوپامین استفاده شده است.

منبع خبر:

‘Fear extinction’ signal in mouse brain offers clues about how to treat PTSD

مقاله اشاره شده شده در این اپیزود:

Dopamine induces fear extinction by activating the reward-responding amygdala neurons (PNAS, 2025)

تصویر روی کاور:

مقطعی از مغز موش؛ در این تصویر، سلول‌های عصبی (نورون‌ها) با پروتئین‌های فلورسنت نشانه‌گذاری شده‌اند.

منبع تصویر:

Arthur Chien/Science Photo Library

این مطالعه که بر روی بیش از ۳۳۰۰ نوجوان بریتانیایی انجام شده و در ژورنال Nature Human Behaviour منتشر گردیده، به تفکیک نشان می‌دهد چگونه نوجوانان با اختلالات درونی‌ساز (مانند افسردگی و اضطراب) نسبت به دیگران آسیب‌پذیرترند.

با ما همراه باشید تا به یافته‌های این پژوهش، هشدار کارشناسان به خانواده‌ها مبنی بر نظارت دقیق‌تر بر استفاده فرزندان آسیب‌پذیرشان از رسانه‌های اجتماعی، و راهکارهای احتمالی برای کمک به این نوجوانان در مدیریت سالم‌تر این فضا بپردازیم. آیا رسانه‌های اجتماعی علت مشکلات سلامت روان هستند یا معلول آن؟ این پژوهش به این پرسش پاسخی قطعی نمی‌دهد، اما دریچه‌ای مهم به سوی درک بهتر رفتار آنلاین نوجوانان و نیاز به مداخلات هدفمند باز می‌کند.

توضیح برخی کلمات به کار رفته در این اپیزود:

• اضطراب (Anxiety): حالتی از نگرانی، ترس، یا دلشوره بیش از حد و مداوم است که می‌تواند به واسطه پیش‌بینی یک تهدید واقعی یا خیالی بروز کند و بر عملکرد روزمره فرد تأثیر منفی بگذارد. این حالت اغلب با علائم جسمانی مانند تپش قلب، تنش عضلانی و اختلال در خواب همراه است.
• افسردگی (Depression): یک اختلال خلقی است که با احساس مداوم غم، از دست دادن علاقه یا لذت در فعالیت‌ها (آنهدونیا)، و همچنین علائم دیگری نظیر تغییر در اشتها یا خواب، خستگی و احساس بی‌ارزشی مشخص می‌شود و می‌تواند توانایی فرد را برای عملکرد در زندگی روزمره مختل کند.
• اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی (ADHD - Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder): یک اختلال عصبی-رشدی است که با الگوهای مداوم بی‌توجهی و/یا بیش‌فعالی-تکانشگری شناخته می‌شود. این الگوها در عملکرد یا رشد فرد اختلال ایجاد می‌کنند و شدت آن‌ها فراتر از سطح رشدی معمول است.
• اختلالات درونی‌ساز (Internalizing disorders): دسته‌ای از اختلالات روانپزشکی هستند که در آن‌ها پریشانی هیجانی و مشکلات عمدتاً به سمت درون فرد معطوف می‌شوند. این اختلالات اغلب با هیجانات منفی مانند غم، اضطراب و ترس همراه هستند و شامل مواردی چون اختلالات اضطرابی و افسردگی می‌شوند.
• اختلالات برونی‌ساز (Externalizing disorders): گروهی از اختلالات روانپزشکی هستند که در آن‌ها مشکلات رفتاری و هیجانی عمدتاً به سمت بیرون و در تعامل با دیگران یا محیط ابراز می‌شوند. این اختلالات با رفتارهای مخرب، تکانشی، یا ضد اجتماعی مشخص می‌شوند و شامل مواردی چون اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی و اختلال سلوک می‌گردند.

منبع خبر: بخش اخبار سایت نیچر

Teens with anxiety and depression spend more time on social media

مقاله اشاره شده در این اپیزود:

Social media use in adolescents with and without mental health conditions

از ژورنال Nature Human Behaviour

منبع تصویر روی کاور:

Ute Grabowsky/Photothek/Getty

در این اپیزود از پادکست نکسوس، به بررسی بحران پیش روی «پپفار» (PEPFAR)، برنامه اضطراری رئیس‌جمهور ایالات متحده برای امدادرسانی به ایدز، می‌پردازیم. این برنامه که جان میلیون‌ها نفر را نجات داده و از تولد میلیون‌ها نوزاد سالم از مادران مبتلا به HIV اطمینان حاصل کرده، اکنون با تصمیم دولت آمریکا برای توقف کمک‌های خارجی و انحلال USAID، با آینده‌ای نامعلوم روبروست.

پیامدهای تصمیم توقف پپفار چیست؟

چه بر سر میلیون‌ها انسانی می‌آید که به این کمک‌ها وابسته‌اند؟ و چرا اکنون، بیش از هر زمان دیگری، نباید این برنامه حیاتی را رها کنیم؟

با ما همراه باشید تا عمیق‌تر به این موضوع بپردازیم که چگونه این اقدام می‌تواند مشابه «حکم اعدام» برای میلیون‌ها نفر باشد.

توضیح کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:

• پِپفار - PEPFAR (President’s Emergency Plan for AIDS Relief): برنامه اضطراری رئیس‌جمهور ایالات متحده برای امدادرسانی به ایدز. یک طرح بزرگ دولتی آمریکا برای کمک به کشورهای دیگر (به خصوص در آفریقا) برای مبارزه با بیماری ایدز، شامل پیشگیری، تشخیص و درمان.
• آژانس توسعه جهانی ایالات متحده - USAID (US Agency for International Development): آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده. سازمان اصلی دولت آمریکا که مسئول کمک‌های خارجی غیرنظامی به کشورهای دیگر است، از جمله در زمینه بهداشت، آموزش و توسعه اقتصادی. این سازمان مجری اصلی برنامه‌های پپفار بوده است.
• برنامه مشترک ملل متحد در زمینه ایدز - UNAIDS (The Joint United Nations Programme on HIV/AIDS): برنامه مشترک سازمان ملل متحد در زمینه HIV/AIDS. نهادی از سازمان ملل که تلاش‌های جهانی برای مبارزه با اپیدمی HIV و ایدز را هماهنگ می‌کند.
• اِچ‌آی‌وی - HIV (Human Immunodeficiency Virus): ویروس نقص ایمنی انسانی. ویروسی که به سیستم ایمنی بدن حمله کرده و آن را ضعیف می‌کند. اگر درمان نشود، می‌تواند منجر به بیماری ایدز شود.
• ایدز - AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome): سندرم نقص ایمنی اکتسابی. مرحله پیشرفته عفونت HIV است که در آن سیستم ایمنی بدن به شدت آسیب دیده و فرد مستعد ابتلا به عفونت‌ها و سرطان‌های مختلف می‌شود.
• فرمان اجرایی (Executive Order): دستوری که توسط رئیس‌جمهور ایالات متحده صادر می‌شود و مانند قانون برای دستگاه‌های اجرایی دولت الزام‌آور است، بدون اینکه نیاز به تصویب کنگره داشته باشد.
• داروهای ضد ویروسی (Antiviral drugs): داروهایی که برای درمان عفونت‌های ویروسی استفاده می‌شوند. در مورد HIV، این داروها می‌توانند ویروس را کنترل کرده و از پیشرفت بیماری به سمت ایدز جلوگیری کنند.

تصویر کاور: گروهی در کامپالا که با بودجه آمریکا به بیماران ایدز خدمات حمایتی ارائه می‌کند، اکنون با آینده‌ای مبهم مواجه است.

منبع تصویر: Hajarah Nalwadda/Getty

منبع خبر: Nature News

تیم فرید، کلکسیونر و علاقه‌مند به مارها، با تزریق کنترل‌شده سم مار به خودش و تحمل بیش از ۲۰۰ مارگزیدگی، سیستم ایمنی بدنش را به شکلی باورنکردنی مقاوم کرده است. حالا دانشمندان با ترکیب پادتن‌های استثنایی خون او با یک داروی موجود (وارسپلادیب)، کوکتلی ساخته‌اند که در آزمایش‌ها توانسته موش‌ها را در برابر سم ۱۹ گونه مار مرگبار از خانواده Elapidae (مثل کبرا، مامبا و تایپان) محافظت کند.

در این قسمت می‌شنوید:

• داستان تیم فرید و چگونگی مقاوم‌سازی بدنش در برابر سم مار.
• جزئیات علمی این پادزهر جدید: چگونه پادتن‌های خنثی‌کننده گسترده‌اثر (Broadly Neutralizing Antibodies) و داروی وارسپلادیب با هم کار می‌کنند؟
• اهمیت این کشف برای میلیون‌ها نفر در سراسر جهان که در معرض خطر مارگزیدگی هستند.
• ملاحظات اخلاقی پیرامون استفاده از نتایج خود-آزمایی‌های پرخطر تیم فرید.
• چالش‌ها و امیدهای آینده برای تولید یک پادزهر جهانی، ارزان‌تر و در دسترس‌تر.

با ما همراه باشید تا درباره این پیشرفت مهم در درمان مارگزیدگی بیشتر بدانید.

توضیح و تعریف سادهٔ کلمات و اصطلاحات تخصصی بکار رفته در این اپیزود:

1. پادزهر (Antivenom): دارویی که برای درمان مارگزیدگی استفاده می‌شود و اثر سم مار را در بدن خنثی می‌کند. مثل یک پادزهر اختصاصی برای سم مار.
2. آنتی‌بادی / پادتن (Antibody): مولکول‌های دفاعی کوچکی هستند که سیستم ایمنی بدن ما برای مبارزه با میکروب‌ها یا مواد خارجی (مثل سم مار) می‌سازد. مثل سربازهای ویژه‌ای که فقط به یک دشمن خاص حمله می‌کنند.
3. سیستم ایمنی (Immune System): سیستم دفاعی بدن ماست که شامل سلول‌ها و ارگان‌های مختلفی می‌شود و وظیفه‌اش محافظت از بدن در برابر بیماری‌ها و عوامل خارجی مثل میکروب‌ها و سموم است.
4. وارسپلادیب (Varespladib): نام یک داروی خاص است که جلوی فعالیت یکی از مواد آسیب‌رسان رایج در سم بسیاری از مارها را می‌گیرد. این ماده می‌تواند به بافت‌های بدن آسیب بزند و وارسپلادیب مانع کارش می‌شود.
5. کوکتل (Cocktail): در این مورد، به معنی ترکیبی از چند ماده مختلف (در اینجا، پادتن‌ها و داروی وارسپلادیب) است که با هم مخلوط شده‌اند تا اثر قوی‌تر یا گسترده‌تری داشته باشند.
6. خانواده Elapidae: یک گروه یا خانواده بزرگ از مارهای سمی در طبقه‌بندی علمی است که ویژگی‌های مشترکی دارند. مارهای معروفی مثل کبرا، مامبا، تایپان و مار مرجانی در این خانواده قرار می‌گیرند.
7. کبرا، مامبا، تایپان (Cobra, Mamba, Taipan): نام چند نوع مار بسیار سمی و خطرناک است که در این تحقیق، پادزهر جدید توانسته سم آن‌ها را خنثی کند.
8. پادتن‌های خنثی‌کننده گسترده‌اثر (Broadly Neutralizing Antibodies): نوع خاصی از پادتن‌ها (سربازهای دفاعی بدن) هستند که می‌توانند نه فقط سم یک نوع مار، بلکه سم چندین نوع مار مختلف را شناسایی و خنثی کنند. این ویژگی باعث می‌شود بتوان از آن‌ها برای ساخت پادزهرهای وسیع‌الطیف استفاده کرد.
9. ملاحظات اخلاقی (Ethical Considerations): بررسی اینکه آیا یک کار یا تحقیق از نظر درستی و انصاف و رعایت حقوق (در اینجا، حقوق و سلامت فردی که خود را در معرض خطر قرار داده) قابل قبول است یا خیر.
10. خود-آزمایی (Self-experimentation): به معنی انجام آزمایش روی بدن خود است، کاری که تیم فرید با تزریق سم به خودش انجام داده است.
11. پادزهر جهانی (Universal Antivenom): هدف نهایی دانشمندان، یعنی ساخت یک نوع پادزهر که بتواند برای درمان مارگزیدگی ناشی از انواع بسیار مختلف مارها (در حالت ایده‌آل، همه مارها) مؤثر باشد و دیگر نیازی به تشخیص دقیق نوع مار نباشد.

متن اصلی خبر

مقاله اصلی در سایت Cell

تصویر کاور: مار کبرای شاهی

منبع تصویر: Joel Sartore/Photo Ark/Nature Picture Library

در این اپیزود از پادکست نکسوس، به سراغ یک پژوهش جدید و جالب می‌رویم که در مدل‌های حیوانی (موش) انجام شده و نتایج شگفت‌انگیزی داشته است. این مطالعه نشان می‌دهد که برخلاف تصور رایج، یک رژیم غذایی غنی از فیبرهای متنوع (کربوهیدرات‌های پیچیده موجود در میوه‌ها و سبزیجات) در بازگرداندن تنوع میکروبی روده پس از مصرف آنتی‌بیوتیک، حتی مؤثرتر از پیوند مدفوع (faecal transplant) از یک فرد سالم عمل می‌کند.

نکته کلیدی اینجاست: اگر رژیم غذایی ناسالم (مانند رژیم غربی پرشکر و کم‌فیبر) اصلاح نشود، حتی پیوند مدفوع هم کمکی به بازیابی میکروبیوم نخواهد کرد. این یافته بر نقش حیاتی تغذیه به عنوان پایه و اساس سلامت روده تأکید می‌کند.

چرا سلامت و ترمیم میکروبیوم اهمیت دارد؟

سلامت میکروبیوم روده با همه چیز، از گوارش و سیستم ایمنی گرفته تا ریسک ابتلا به بیماری‌های مزمن مانند بیماری کرون و حتی برخی سرطان‌ها، در ارتباط است. درک اینکه چگونه می‌توانیم پس از آسیب‌هایی مانند مصرف آنتی‌بیوتیک، این اکوسیستم حیاتی را بازسازی کنیم، برای سلامت بلندمدت ما بسیار مهم است. این پژوهش نشان می‌دهد که راه حل ممکن است ساده‌تر و در دسترس‌تر از چیزی باشد که فکر می‌کنیم: اصلاح رژیم غذایی.

با ما همراه باشید تا بیشتر در مورد این پژوهش، اهمیت تنوع میکروبی و نقش تغذیه در ترمیم آسیب‌های ناشی از آنتی‌بیوتیک‌ها بشنوید.

توضیح و تعریف سادهٔ کلمات و اصطلاحات تخصصی بکار رفته در این اپیزود:

 🔹 میکروبیوم (Microbiome): به مجموعه همه میکروب‌ها (باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و غیره) که در یک محیط خاص زندگی می‌کنند، اشاره دارد. در این مطالعه، به میکروب‌هایی که در روده موش‌ها زندگی می‌کنند، پرداخته شده است.

 🔸 آنتی‌بیوتیک (Antibiotics) یا Abx: این یک اختصار برای آنتی‌بیوتیک‌ها است. آنتی‌بیوتیک‌ها داروهایی هستند که برای کشتن یا متوقف کردن رشد باکتری‌ها استفاده می‌شوند. در این مطالعه، از آنتی‌بیوتیک برای از بین بردن میکروب‌های روده موش‌ها استفاده شده است.

 🔹 رژیم غذایی WD (WD diet): اختصار Western Diet است که به معنای رژیم غذایی غربی (پرچرب و پرقند) است.

 🔸 رژیم غذایی RC (RC diet): اختصار Research Chow به معنای رژیم غذایی استاندارد و کنترل شده برای حیوانات آزمایشگاهی است که سالم‌تر از رژیم غربی است.

 🔹 میکروب‌های WD (WD microbes): به میکروب‌هایی اشاره دارد که از حیوانات (موش‌هایی) که با رژیم غذایی WD تغذیه شده‌اند، گرفته شده‌اند. از این میکروب‌ها برای پیوند میکروبی استفاده شده است.

 🔸 میکروب‌های RC (RC microbes): به میکروب‌هایی اشاره دارد که از حیوانات (موش‌هایی) که با رژیم غذایی RC تغذیه شده‌اند، گرفته شده‌اند. از این میکروب‌ها نیز برای پیوند میکروبی استفاده شده است.

 🔹 پیوندی میکروبی (Microbial transplant): به معنای انتقال میکروب‌ها (در این مورد، میکروب‌های روده) از یک موجود (دهنده) به موجود دیگر (گیرنده) است. این روشی برای تغییر میکروبیوم روده گیرنده است.

 🔸 متابولیت‌ها (Metabolites): مولکول‌های کوچکی هستند که در فرآیندهای شیمیایی (متابولیسم) داخل سلول‌ها یا بدن تولید یا استفاده می‌شوند. در این مطالعه، متابولیت‌هایی که توسط میکروب‌های روده تولید می‌شوند یا میکروب‌ها از آن‌ها استفاده می‌کنند (مانند قندها مثل گلوکز (glu)، رافینوز (raff)، چربی‌ها مثل پالمیتات (palm)، میریستات (myrst) یا اسیدهای چرب با زنجیره کوتاه مثل بوتیرات (butr)، پروپیونات (prpa)).

متن اصلی خبر

مقاله اصلی در سایت نیچر

تصویر کاور:

باکتری‌ها (سبز رنگ؛ رنگ‌آمیزی مصنوعی) پوشش داخلی روده یک موش را پوشانده‌اند. یک رژیم غذایی سالم می‌تواند میکروب‌های روده آسیب‌دیده از آنتی‌بیوتیک‌ها را بازیابی کند.

منبع تصویر: Ikelos Gmbh/Dr. Christopher B. Jackson/Science Photo Library