In deze aflevering van Historische Klassiekers staat Petronella Moens centraal, een echte schrijfwurm. Zoals de meeste auteurs in deze serie was ook zij van alle markten thuis. Niet alleen was ze lid van maar liefst acht dichtgenootschappen, ook schreef ze voor kranten, schreef ze romans, gedichten, jeugdliteratuur en brieven, terwijl ze geen enkel onderwerp schuwde, zelfs de slavernij niet. En dat terwijl ze gedeeltelijk blind was. Haar schrijfjuffrouwen moeten zich suf gepend hebben.

Haar houding ten opzichte van slavernij is opzienbarend voor haar tijd, maar nu problematisch te noemen. Hertaler Simone Atangana Bekono vertelt hoe ze daar tijdens het hertalen mee is omgegaan en wetenschapper Feike Dietz plaatst die houding in perspectief.

Petronella Moens (1762-1843) werd geboren in Kubaard, groeide op in Aardenburg en woonde in Utrecht.

Op de website van Fixdit vind je de volledige hertaling door Simone Atangana Bekono, waaruit een deel wordt voorgelezen in deze podcast. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Tesselschade Roemers. 

In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Petronella Moens. Daarop kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.

Credits

Host: Fleur Speet

Gasten: Simone Atangana Bekono, Feike Dietz

Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.

Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen

Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:

• Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen en
• het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Genoemde boektitel in deze aflevering, en verder lezen: 

• Ans J. Veltman-van den Bos Petronella Moens (1762-1843) de Vrienden van 't Vaderland Uitgeverij Vantilt (2000)
• Petronella Moens Aardenburg of de onbekende volksplanting in Zuid-Amerika Amsterdam University Press (2001)

Bonustrack bij aflevering 10 over Elisabeth Maria Post

Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Katharina de With, Christina Leonora de Neufville en Belle van Zuylen.

Katharina de With schreef herderspoëzie, Christina Leonora de Neufville kruiste in dichtvorm de degens met Voltaire en was een icoon zoals Lucretia Wilhelmina van Merken (aflevering 7), en Belle van Zuylen is zo'n beetje de grootste naam uit de Nederlandse cultuurgeschiedenis van de achttiende eeuw. Of zijn dat toch Aagje Deken en Betje Wolff (aflevering 9), waarvan de laatste in hetzelfde jaar geboren is als Van Zuylen? In ieder geval schreef Van Zuylen in het Frans, reden waarom ze geen volledige aflevering heeft gekregen in deze serie over Nederlandstalige vrouwelijke auteurs uit de vroegmoderne tijd. Maar ze mocht niet ongenoemd blijven.

Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over de bonusauteurs.

Beluister aflevering 10 over Elisabeth Maria Post om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met literatuurwetenschapper en Post-kenner Bert Paasman en hertaler Sanneke van Hassel. De hertalingen door Sanneke van Hassel vindt u hier.

Meer informatie over het hertaalde werk vindt u in deze substack.

Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

Wat een droom, zo vrij te leven als Emilia uit de roman Het land, in brieven (1788) van Elisabeth Maria Post. Zorgeloos in de nacht door het bos wandelen, een eigen huis met een hondje op het platteland, wat doen aan sterrenkunde, lezen, piano spelen, een deuntje zingen. En een hartsvriendin hebben om aan te kunnen schrijven.

Was het maar zo. De werkelijkheid zal anders zijn geweest, maar toen Post dit schreef had ze wel natuurdagboeken bijgehouden van haar wandelingen op het Utrechtse en Gelderse platteland waar ze rijkelijk uit kon putten en onderhield ze ook intense vriendschappen. Aagje Deken en Betje Wolff behoorden tot haar kennissenkring. Sanneke van Hassel toverde de roman Het land, in brieven om tot tien pagina's intens vriendinnenproza, op de site van Fixdit te vinden.

In deze podcast horen we meer over de nacht die Post in haar roman opeist en ook over haar kritiek op de slavernij in haar roman Reinhart of natuur en godsdienst (1791), waarvan Sanneke van Hassel fragmenten hertaalde.

Post-kenner en emeritus hoogleraar Bert Paasman vertelt over het leven van Post en het leven van vrouwen aan het einde van de achttiende eeuw.

Op de website van Fixdit vind je twintig pagina's hertalingen van het werk van Elisabeth Maria Post door Sanneke van Hassel, waaruit een aantal delen worden voorgelezen in deze podcast. Fijn om ernaast te houden tijdens het luisteren. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Elisabeth Maria Post, die haar leven overdenkt op haar sterfbed.

In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Elisabeth Maria Post en de hertaalde proza-fragmenten. Op die substack-nieuwsbrief kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.

Credits

Host: Fleur Speet

Gasten: Sanneke van Hassel en Bert Paasman.

Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.

Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen

Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:

• Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen en
• het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Bonusauteurs bij aflevering 9 van Historische Klassiekers over Aagje Deken en Betje Wolff.

Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Anna van der Horst, Maria van Zuylekom en Petronella Woesthoven. Net als Aagje Deken en Betje Wolff blonken zij uit in veelzijdigheid en hielden zij een pleidooi voor vrouwen die leren, lezen en regeren.

Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over de bonusauteurs.

Beluister aflevering 9 over Aagje Deken en Betje Wolff om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met literatuurwetenschapper en Wolff-biograaf Marita Mathijsen en dichter en hertaler Abdelkader Benali. De hertalingen door Abdelkader Benali vindt u hier.

Meer informatie over de hertaalde fragmenten (15 pagina's) van hun werk door vindt u in deze substack.

Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

Een groot besef van algemeen onrecht - dierenleed, slavernij, kinderleed - dat is er historisch gezien veel bij vrouwen. Geen wonder, ze hebben moeten vechten voor hun rechten. Ook Betje Wolff zat vol vuur en hief haar pennenpunt als een spies waar ze haar tegenstanders aan reeg. Zo schreef ze een feministisch schotschrift, maar ook samen met Aagje Deken een lied over paarden die worden geslagen, wat toch zo onchristelijk is! Dat ontlokt Wolff-biograaf Marita Mathijsen in deze aflevering de opmerking: "Als Deken en Wolff in onze tijd hadden geleefd, waren ze lid van de Partij voor de Dieren geweest".

Ontmoet deze auteurs, die hertaler Abdelkader Benali raken tot in z'n ziel. Bij hen is de nieuwe tijd al merkbaar, het ruisen van de romantiek, het doorleefde voelen.

Aagje Deken en Betje Wolff zijn vanwege De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart ongetwijfeld de bekendste schrijvers uit deze serie. Maar zij schreven zoveel méér. Wat wil je, met maar liefst 13.000 pagina's in druk. Wat een kanjers, deze vrouwen die leefden van de pen.

Aagje Deken (1741-1804) woonde in Nes aan de Amstel, Amsterdam, De Rijp, Beverwijk, Trévoux (Frankrijk) en Den Haag.

Betje Wolff (1738-1804) woonde in Vlissingen, Middenbeemster, De Rijp, Beverwijk, Trévoux (Frankrijk) en Den Haag.

Op de website van Fixdit vind je vijftien pagina's hertalingen en bewerkingen uit het werk van Betje Wolff en Aagje Deken door Abdelkader Benali, waaruit een aantal delen worden voorgelezen in deze podcast. Fijn om ernaast te houden tijdens het luisteren. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Aagje Deken, die zich bekommert om het zielenheil van haar vriendin.

In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Aagje Deken en Betje Wolff en de hertaalde en bewerkte gedichten en proza-fragmenten. Op die substack-nieuwsbrief kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.

Credits

Host: Fleur Speet

Gasten: Abdelkader Benali en Marita Mathijsen.

Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.

Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen

Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:

• Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen en
• het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Verder genoemd in deze podcast:

•  Een vrije geest. Het uitzonderlijke leven van Betje Wolff van Marita Mathijsen

Bonusauteurs bij aflevering 8 van Historische Klassiekers over Juliana Cornelia de Lannoy (1738-1782).

Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Adriana van Rijnsdorp, Anna van der Aar en Petronella de Timmerman. Net als Juliana Cornelia de Lannoy voelden zij zich verantwoordelijk voor de vrouwen na hen en baanden zo de weg.

Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over de bonusauteurs.

Beluister aflevering 8 over Juliana Cornelia de Lannoy om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met literatuurwetenschapper Marleen de Vries en dichter en hertaler Jannah Loontjens. De hertalingen door Jannah Loontjens vindt u hier.

Meer informatie over het hertaalde fragment (13 pagina's) van De Lannoys werk door Jannah Loontjens vindt u in deze substack.

Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

Met een goed geplaatste grap de maatschappelijke orde laten wankelen, dat doet Juliana Cornelia de Lannoy.

Juliana Cornelia de Lannoy was naast Lucretia Wilhelmina van Merken de belangrijkste tragediedichter van de achttiende eeuw. Maar achter die plechtige reputatie schuilt een scherpe, geestige schrijver die met plezier de spot dreef met mannen, de dubbele maat en sociale verwachtingen.

In deze aflevering van Historische Klassiekers hoor je hoe De Lannoy met ironie en satire de wereld om haar heen fileerde: van een arts die vrouwen de maat neemt tot het idee van de ‘perfecte man’. Met hertalingen door Jannah Loontjens en toelichting van dé expert van de achttiende eeuw, Marleen de Vries, ontdekken we hoe haar humor werkte, waarom die toen aansloeg en hoe actueel haar slimme grappen nog zijn. Tegelijk is ze uiterst serieus: met een toneelstuk over Kenau Hasselaer als moeder laat ze zien dat je moet vechten voor je rechten.

Juliana Cornelia de Lannoy (1738-1782) woonde in Breda, Nijmegen, Zutphen, Deventer en Geertruidenberg.

Op de website van Fixdit vind je dertien pagina's hertaling uit het werk van Juliana Cornelia de Lannoy door Jannah Loontjens, waaruit een aantal delen worden voorgelezen in deze podcast. Fijn om ernaast te houden tijdens het luisteren. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Juliana Cornelia de Lannoy. 

In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Juliana Cornelia de Lannoy. Daarop kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.

Credits

Host: Fleur Speet

Gasten: Jannah Loontjens en Marleen de Vries.

Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.

Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen

Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:

• Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen;
• het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Genoemd in deze aflevering:

• W.R.D. van Oostrum Juliana Cornelia de Lannoy 1738-1782 ambitieus, vrijmoedig en gevat Verloren 1999;
• Maaike Meijer ‘Vrome en geleerde hartsvriendinnen in de achttiende eeuw in Nederland’ in: M. Duyves, G. Hekma en P. Koelemij (red.), Onder mannen, onder vrouwen. Studies van homosociale emancipatie Amsterdam 1984 p. 167-181;
• Verlicht en vilein. Een biografie van achttiende-eeuws Nederland Balans 2023, van Marleen de Vries.

Bonusauteurs bij aflevering 7 van Historische Klassiekers over Lucretia Wilhelmina van Merken (1721-1789).

Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Katharina Verwers, Catharina Questiers en Barbara Ogier, die allen toneelstukken schreven in de zeventiende eeuw. Ze baanden het pad voor Lucretia Wilhelmina van Merken, die samen met Juliana Cornelia de Lannoy op de top van de dichtersberg stond: het hoogste genre van de achttiende eeuw werd door twee vrouwen beoefend.

Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over de bonusauteurs.

Beluister aflevering 7 over Lucretia Wilhelmina van Merken om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met historicus en toneelspeler Imre Besanger en dichter en hertaler Babs Gons. De hertalingen door Babs Gons vindt u hier.

Meer informatie over het hertaalde fragment (11 pagina's) van Van Merkens werk door Babs Gons vindt u in deze substack.

Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

Genoemde uitgaven in deze bonustrack:

• Catharina Verwers Spaensche heydin De Nieuwe Toneelbibliotheek #790 Hier te verkrijgen.
• Catharina Questiers Den Geheymen Minnaar De Nieuwe Toneelbibliotheek #791 Hier te verkrijgen.

Broodnodig, zulke schrijvers als Lucretia Wilhelmina van Merken; niet alleen in de achttiende eeuw, maar ook vandaag. Van Merken biedt een antwoord op de polarisatie in de samenleving. Luister naar de wijze woorden van deze vrouwelijke auteur uit de achttiende eeuw, met hertalingen van Babs Gons en toelichting van artistiek leider van Theater Kwast, Imre Besanger. Haar tragedies behoorden tot de top van de literatuur.

Met haar dichtbundel Het nut der tegenspoeden leert ze ons nog steeds een les: dat niets beloofd is, dat we nergens recht op hebben. Omarm het tijdelijke leven, lieve mensen.

Een ontroerende en maatschappijkritische aflevering.

Lucretia van Merken (1721-1789) woonde in Amsterdam en Bijdorp/ Leiderdorp en was stadsburger van Leiden.

Op de website van Fixdit vind je elf pagina's hertaling uit het werk van Lucretia Wilhelmina van Merken door Babs Gons, waaruit een aantal delen worden voorgelezen in deze podcast. Fijn om ernaast te houden tijdens het luisteren. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Lucretia Wilhelmina van Merken, vlak na de opvoering van haar tragedie Jacob Simonszoon de Ryk in 1774. 

In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Lucretia Wilhelmina van Merken. Daarop kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.

Credits

Host: Fleur Speet

Gasten: Babs Gons en Imre Besanger.

Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.

Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen

Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:

• Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen en
• het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Verder genoemd in deze podcast:

• Brieven uit Bijdorp. De correspondentie van Lucretia van Merken (1721-1789) & Nicolaas Simon van Winter (1718-1795), door Cor de Vries, Hilversum Verloren 2022
• Lucretia van Merken Jacob Simonszoon de Rijk. Een treurspel bezorgd door Lotte Jensen en Tommie van Wanrooij, Nijmegen Vantilt 2019

Bonusauteurs bij aflevering 6 van Historische Klassiekers over Isabella de Moerloose.

Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Cornelia Teellinck, Maria Petyt en Sibylle van Griethuysen en Fleur Speet vertelt over Elisabeth Strouven; schrijvers die allen religieuze literatuur schreven in de vroegmoderne tijd (1500-1800). Saai? Niet bepaald, want ze bedreven er politiek mee!

Maria Petyt en Elisabeth Strouven waren katholiek. Om aan het huwelijk te ontsnappen, niet ondergeschikt te zijn aan mannen én om zich intellectueel te ontwikkelen kozen maagden (én weduwen) vaak voor een katholiek religieus leven: dan konden ze zingen, lezen en schrijven. Een vroege vorm van emancipatie dus.

Daarbij: nadat het calvinisme eind zestiende eeuw tot staatsgodsdienst was uitgeroepen, bleven begijnhoven en kloosters nog lang bestaan in de Republiek, zeker in Haarlem en Amsterdam. In 1680 waren er 5000 katholieke kloppen en begijnen actief in de Republiek tegenover 450 priesters. 90 Procent van de katholieke professionals was vrouw. Vaak rijk, hielden zij met hun geld en inzet de katholieke kerk overeind!

Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over deze vier auteurs.

Of beluister aflevering 6 over Isabella de Moerloose om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met wetenschapper Karen Hollewand en dichter en hertaler Lize Spit. De hertalingen door Lize Spit vindt u hier.

Meer informatie over het hertaalde fragment (15 pagina's) van De Moerlooses Vrede tractaet (1695) door Lize Spit vindt u in deze substack.

Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

De schaamte moet van kant wisselen, dat schrijft Isabella de Moerloose al in 1695 in haar Vrede tractaet. Ze vertelt over de mannen die haar eer bezoedelden en met welke argumenten ze haar huis binnendringen: 'Jij wil dit ook,' zei Willem. Maar ze zal hem de teelballen van het lijf rukken!

In deze aflevering duiken we in het leven van Isabella de Moerloose en ontdekken we meer over de lichamelijkheid eind zeventiende eeuw, hoe ze zich verraden voelde, een hoer werd genoemd en consent eiste, dat toen ook al bestond! Ze móet spreken.

Isabella de Moerloose (1661 - na 1712) woonde in Gent, Middelburg, Goes, Gouda en Amsterdam. Waar ze daarna naartoe ging? Luister maar.

Op de website van Fixdit vind je vijftien pagina's hertaling uit het werk van Isabella de Moerloose door Lize Spit, waaruit een aantal delen worden voorgelezen in deze podcast. Fijn om ernaast te houden tijdens het luisteren. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Isabella de Moerloose, die om mededogen vraagt in het spinhuis terwijl ze de latrine leegt. 

In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Isabella de Moerloose. Daarop kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.

Credits

Host: Fleur Speet

Gasten: Lize Spit en Karen Hollewand.

Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.

Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen

Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:

• Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen en
• het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Bonusauteurs bij aflevering 5 van Historische Klassiekers over Katharina Lescailje.

Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Cornelia van der Veer, Titia Brongersma en Elisabeth Hoofman, die alle drie de Amsterdamse drukker Lescailje kenden, die centraal staat in aflevering 5. Allemaal eigenzinnige vrouwelijke auteurs uit de vroegmoderne tijd (1500-1800).

Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over deze drie auteurs.

Of beluister aflevering 5 over Katharina Lescailje om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met wetenschapper Marijke Meijer Drees en dichter en hertaler Ellen Deckwitz. De hertalingen door Ellen Deckwitz vindt u hier.

Meer informatie over de hertaalde gedichten van Lescailje door Ellen Deckwitz vindt u in deze substack.

Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

Stel je voor: een zakenvrouw die in 1672, middenin het Rampjaar, de machtigste mannen van Amsterdam tartte: niet met zwaarden, maar met woorden.

Terwijl de Republiek wankelde - de Fransen en Engelsen stonden aan de grenzen, Johan de Witt werd vermoord - formuleerde Katharina Lescailje haar mening. Ze was dichter, drukker, uitgever, en bovenal: zakenvrouw. Met haar gedichten verdedigde ze de vrijheid van de stad, loofde ze strategisch de elite en bouwde ze een netwerk op waar zelfs de machtigste heren jaloers op zouden zijn.

Maar hier is het vreemde: haar naam staat niet in de geschiedenisboeken. Terwijl ze buitenlandse toneelstukken omwerkte, politieke pamfletten schreef en een kloeke driedelige bundel achterliet die vrouwen inspireerde om de pen op te pakken, is ze bijna vergeten. Waarom?

In deze aflevering duiken we in het leven van Katharina Lescailje en ontdekken we hoe ze met inkt en papier een plek veroverde. Wat als we ook haar - en niet alleen de mannen - beschouwen als architect van de Gouden Eeuw?

Katharina Lescailje (1649-1711) woonde in Amsterdam.

Op de website van Fixdit vind je negen hertaalde gedichten van Katharina Lescailje door Ellen Deckwitz, waaruit een aantal worden voorgelezen in deze podcast. Fijn om ernaast te houden tijdens het luisteren. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Katharina Lescailje in haar drukkerij. 

In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Katharina Lescailje. Daarop kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.

Credits

Host: Fleur Speet

Gasten: Ellen Deckwitz en Marijke Meijer Drees

Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.

Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen

Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:

• Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen en
• het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Genoemde boektitels in deze aflevering, en verder lezen: 

• Ariadne Schmidt, Manon van der Heijden, Elise van Nederveen Meerkerk, 'Terugkeer van het patriarchaat? Vrije vrouwen in de Republiek'
• Ellen Grabowsky 'Katharina Lescailje (1649-1711) en de "vrouwenzucht". Schijn of werkelijkheid?'
• 
  

Bonusauteurs bij aflevering 4 van Historische Klassiekers.

Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Anna Maria van Schurman, Charlotte de Huybert en Maria Margaretha van Akerlaecken, die alle drie net als Johanna Hobius een soort vrouwenlof schreven en zo aanhaakten bij de querelle des femmes, die centraal staat in aflevering 4. Allemaal eigenzinnige vrouwelijke auteurs uit de vroegmoderne tijd (1500-1800).

Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over deze drie auteurs.

Of beluister aflevering 4 over Johanna Hobius om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met wetenschapper Nina Geerdink en auteur en hertaler Maud Vanhauwaert.

Meer informatie over de hertaalde vrouwenlof van Hobius door Maud Vanhauwaert, en nog een liefdesgedicht vindt u hier.

Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

Was Hobius een Dolle Mina avant la lettre? Dat klinkt misschien vreemd voor een vrouw die schrijft dat vrouwelijke kennis de man tot eer strekt. Maar juist dáár wordt het zo spannend, want Hobius morrelt slim, geestig en soms schrijnend aan de patriarchale grenzen van haar tijd, vertelt hertaler Maud Vanhauwaert.

Ik kán lezen en leren, ik kán studeren, laat ons vrouwen dat doen, zegt Johanna Hobius in 1643. Ze voert een stoet bijzondere vrouwen op als bewijs, net zoals Christine de Pisan dat eeuwen eerder deed.

In De Lof voor alle Eerbare Vrouwen en jongh-vrouwen, en een tegenwerpinge aen alle verachters der selver bewijst Hobius zelf hoe goed ze de retorica beheerst. Het gedicht klinkt simpel, maar zoals Vanhauwaert concludeert: dat is schijn, het zit gehaaid in elkaar. Vanhauwaert had graag een kop koffie met Hobius gedronken. Luister maar.

Johanna Hobius (1614-1642) woonde in Brouwershaven.

Op de website van Fixdit vind je de volledige hertaling door Maud Vanhauwaert, waaruit een deel wordt voorgelezen in deze podcast. Fijn om ernaast te houden tijdens het luisteren. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Johanna Hobius bij haar raam. 

In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Johanna Hobius. Daarop kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.

Credits

Host: Fleur Speet

Gasten: Maud Vanhauwaert en Nina Geerdink

Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.

Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen

Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:

• Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen en
• het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Genoemde boektitels in deze aflevering, en verder lezen: 

• Christine de Pisan Het boek van de stad der vrouwen 1405: Lees dat boek!!
• Simone Veld Tot lof van vrouwen? Retorica, sekse en macht in paradoxale vrouwenloven in de Nederlandse letterkunde (1578-1662) 2004
• Charlotte de Huybert, 'Lofdicht ter eren van den heer mijnheer Johan van Beverwijck, op dit zijner achtb. tegenwoordig werk. Ingesteld ter ere van de ed. welgeleerde juffrouw, juffr. Anna Maria van Schurman' in: Van de wtnementheyt des vrouwelicken geslachts Johan van Beverwijck, hier op de DBNL te vinden.
• Joyce Pijnenburg 'Wat wij nog van Johanna Coomans kunnen leren', de Volkskrant 7 januari 2024
• Judith Brouwer en Harm Nijboer, Johanna Hobius en Arnoud van Beyeren: De koude kant van een vrouwenlof. Gen. Tijdschrift voor familiegeschiedenis, 2025, 48-53. Nina Geerdink hierover op Neerlandistiek 17 juli 2025
• Fleur Speet 't Lof der vrouwen op literatuurgeschiedenis.org

Bonusauteurs bij aflevering 3 van Historische Klassiekers.

Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Judith Lubbers, Antoinette Bourignon en Alida Bruno, die in dezelfde tijd schreven als Tesselschade Roemers, die centraal staat in aflevering 3. Allemaal eigenzinnige vrouwelijke auteurs uit de vroegmoderne tijd (1500-1800).

Klik op Historiek voor een artikel met meer informatie over deze drie auteurs.

Of beluister aflevering 3 over Tesselschade Roemers om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met wetenschapper Olga van Marion en auteur en hertaler Ilja Leonard Pfeijffer.

Meer informatie over de hertaalde gedichten door Ilja Leonard Pfeijffer vindt u hier.

Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

Voor het grafdicht van Alida Bruno op de DBNL, klik hier.

Hier vindt u de dissertatie van Mirjam de Baar over Antoinette Bourignon, 'Ik moet spreken'. Het spiritueel leiderschap van Antoinette Bourignon (1616-1680), 2004.

In deze aflevering van Historische Klassiekers beklimmen we de smalle trappen van het Muiderslot. Boven, op de galmende, krakende zolder, wacht Tesselschade Roemers: dichter, denker, musicus. Buiten strijken kauwen neer in de boomgaard, binnen klinken woorden die vier eeuwen trotseerden. Hier ontvouwt zich een bestaan vol hartstocht, verlies en scherpzinnig taalspel. Zinderend liefdesverlangen botst met stoïcijnse beheersing, troostpoëzie snijdt diep, ironie blijkt een wapen. Wie goed luistert, hoort hoe Roemers haar stem verheft in een wereld die haar liever bewonderde dan begreep.

Schrijver Ilja Leonard Pfeijffer hertaalde haar geraffineerde poëzie, letterkundige Olga van Marion ontrafelt het spel van paradoxen, ironie en emotie.

Wie was Tesselschade Roemers werkelijk: muze, mythe, of een van de grootste dichters van haar tijd? Luister mee en laat je overtuigen door haar stem: helder, scherp en verrassend dichtbij.

Tesselschade Roemers (1594-1649) groeide op in Amsterdam en woonde in Alkmaar.

Op de website van Fixdit vind je de volledige hertaling door Ilja Leonard Pfeijffer, waaruit een deel wordt voorgelezen in deze podcast. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Tesselschade Roemers. 

In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Tesselschade Roemers. Daarop kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.

Credits

Host: Fleur Speet

Gasten: Ilja Leonard Pfeijffer, Olga van Marion

Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.

Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen

Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:

• Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen en
• het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Genoemde boektitels in deze aflevering, en verder lezen: 

• De gedichten van Tesselschade Roemers, A.Agnes Sneller en Olga van Marion, Verloren Hilversum 1994, op DBNL
• Maria Tesselschade. Leven met talent en vriendschap, Mieke Smits-Veldt, Walburg Pers Zutphen 1994.
• Met man en macht. Analyse en interpretatie van teksten van en over vrouwen in de vroegmoderne tijd, A.Agnes Sneller, Kok Agora Kampen 1996
• 'Zij die geen Latijn kende?' Fleur Speet en Pieta van Beek, Neerlandistiek 23 juni 2025

Bonusauteurs bij aflevering 2 van Historische Klassiekers.

Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Johanna Coomans, Margaretha van Godewyck en Gesina Brit, die in dezelfde tijd of op dezelfde manier schreven als Anna Roemers, die centraal staat in aflevering 2. Allemaal eigenzinnige vrouwelijke auteurs uit de vroegmoderne tijd (1500-1800).

Klik op Historiek voor een artikel met meer informatie over deze drie auteurs.

Of beluister aflevering 2 over Anna Roemers om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met wetenschapper Lieke van Deinsen en auteur en hertaler Alfred Schaffer.

Meer informatie over de hertaalde gedichten door Alfred Schaffer vindt u hier.

Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

Anna Roemers, dichter, netwerker en glasgraveerder, adoreerde met flair. Met een kwinkslag zette ze net zo makkelijk een ander in z'n hemd, en zichzelf incluis. In de tweede aflevering van Historische Klassiekers horen we hoe Alfred Schaffer Roemers speelse, eerlijke en soms uitbundige poëzie met liefde en plezier moderniseert. Letterlijk zelfs door te verwijzen naar Virginia Woolf. Lieke van Deinsen onthult hoe Roemers opgroeide in een koopmansgezin, meerdere talen beheerste en een centrale plek veroverde in de literaire wereld. Van Roemers postume poëziebrief aan de zo bewonderde Georgette de Montenay tot haar over-the-top hulde aan Jacob Cats en Daniël Heinsius: Roemers laat zien dat hoe je de regels beheerst én naar je hand zet. Wat gewaagd is, maar ook hartveroverend humoristisch. 

Anna Roemers (1584 en 1651) leefde in Amsterdam, Alkmaar en Leiden.

Op de website van Fixdit vind je de volledige hertaling door Alfred Schaffer, waaruit een deel wordt voorgelezen in deze podcast. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Anna Roemers. 

In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Anna Roemers. Daarop kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.

Credits

Host: Fleur Speet

Gasten: Alfred Schaffer, Lieke van Deinsen

Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.

Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen

Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:

• Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen en
• het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Genoemde boektitels in deze aflevering, en verder lezen: 

• Georgette de Montenay, Emblemes ou devises christiennes, 1567.
• Gedichten van Anna Roemersdochter Visscher, Riet Schenkeveld- van der Dussen, Annelies de Jeu, 1999.
• M.A. Schenkeveld-van der Dussen, 'De canonieke versus de ‘echte’ Anna Roemersdochter Visscher' DBNL
• Marie le Jars de Gournay, Les Advis Ou Les Présens de la Demoiselle De Gournay, 1634, zie ook: Filosofie Magazine
• Anne Carson, bijvoorbeeld Men in the Off Hours, Autobiography of Red, of Antigonic

Bonusauteurs bij de aflevering 1 van Historische Klassiekers over Anna Bijns

Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Alijt Bake, Eleonora Carboniers en Katharina Boudewijns, die in dezelfde tijd schreven als Anna Bijns. Allemaal eigenzinnige zestiende-eeuwse vrouwelijke auteurs.

Klik op Historiek voor een artikel met meer informatie over deze auteurs.

Hoe klinkt een vrouw die in de zestiende eeuw veertig woorden voor 'bibs' uit haar mouw schudt, rederijkers tart en tegelijk de eerste Nederlandse dichter is die onomwonden over verlangen en verraad schrijft? In deze openingsaflevering van Historische Klassiekers duiken we in het vurige, spitsvondige en soms ronduit hilarische oeuvre van Anna Bijns. Hertaler Joke van Leeuwen toont hoe Bijns’ taal vandaag nog springlevend is en Herman Pleij schetst de wereld waarin een ongetrouwde, onafhankelijke Antwerpse dichter haar stem liet schallen - tegen Luther, tegen liefdesleed, tegen alles wat haar dwarszat. Luister mee naar een vrouw 'met pit', wier werk eeuwenlang in druk bleef en die nog altijd verbaast. Als ze nu leefde, zou ze zich bij Extinction Rebellion aansluiten!

Anna Bijns leefde van 1493-1575 in Antwerpen.

Op de website van Fixdit vind je de volledige hertaling door Joke van Leeuwen, waaruit een deel wordt voorgelezen in deze podcast. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Anna Bijns. 

In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Anna Bijns. Daarop kun je je abonneren om geen informatie over deze serie te missen.

Credits

Host: Fleur Speet

Gasten: Joke van Leeuwen, Herman Pleij

Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.

Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen

Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:

• Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen en
• het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Genoemde boektitels in deze aflevering: 

• Judith Kessler Princesse der rederijkers. Het oeuvre van Anna Bijns Verloren 2013.
• Herman Pleij Anna Bijns van Antwerpen Bert Bakker 2011.
• Herman Pleij Meer zuurs dan zoets. Refreinen & rondelen van Anna Bijns Prometheus 2013.

Heeft u ook wel eens gedacht: vrouwen in het verleden hebben geen betekenisvolle dingen gedaan, want kijk maar: vrijwel alle grote kunsten, nagenoeg alle grote gebeurtenissen staan in de geschiedenisboeken op naam van mannen? Wij hoorden het bij Fixdit maar al te vaak, dat ze er niet waren, die vrouwelijke auteurs in het verleden.

Historische Klassiekers, wil voor eens en voor altijd duidelijk maken: ze waren er en ze waren stuk voor stuk bijzonder. En hun teksten zijn - zoals u zult gaan merken - ook nog eens tintelend en actueel.

Luister naar de inleiding van deze podcast en ontdek hoe wij dat aan u gaan laten zien.

Wat hangt er allemaal aan, aan deze podcast-serie?

Een uitgebreide toelichting. Heeft u ook wel eens gedacht: vrouwen in het verleden hebben geen betekenisvolle dingen gedaan, want kijk maar: vrijwel alle grote kunsten, nagenoeg alle grote gebeurtenissen staan in de geschiedenisboeken op naam van mannen? Wij hoorden het bij Fixdit maar al te vaak, dat ze er niet waren, die vrouwelijke auteurs in het verleden. 

Mijn naam is Fleur Speet, bedenker en presentator van deze podcast-serie, getiteld Historische Klassiekers. En ik zal u iets verklappen: natuurlijk waren die vrouwen er wel. We vertelden het aan Abdelkader Benali in de uitzending over Aagje Deken en Betje Wolff. En hij zei dit:

'Jullie noemen allemaal vrouwelijke auteurs uit de Verlichtingsperiode, die ideeën ontwikkelden, dat bruist, maar ik weet daar niks vanaf. Hoe kan dat? Er is een soort stilte, niet zwijgen maar onwetendheid over het vrouwelijke aandeel in de Republiek der Letteren: dus er is gewoon werk aan de winkel!'

Inderdaad, werk aan de winkel dus. Want om een of andere reden willen deze vrouwelijke auteurs maar nauwelijks doordringen tot de gangbare literatuurgeschiedenissen, canons, overzichten of schoolboeken. 

Historische Klassiekers, wil voor eens en voor altijd duidelijk maken: ze waren er en ze waren stuk voor stuk bijzonder én hun teksten zijn -zoals u zult gaan merken-ook nog eens tintelend en actueel. 

Credits

Historische Klassiekers bestaat uit 11 afleveringen met bonustracks over vrouwelijke auteurs in de vroegmoderne tijd.

Host: Fleur Speet

Gasten: Lize Spit en Karen Hollewand.

Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.

Meer informatie over de serie op de site van fixdit.